Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

15 Vreemdelingen

Algemene doelstelling

Een gereglementeerde en beheerste toelating, verblijf en vertrek uit Nederland of terugkeer, die in nationaal en internationaal opzicht maatschappelijk verantwoord zijn.

Budgettaire gevolgen van beleid
 x € 1 000 
 2005200620072008200920102011
Verplichtingen1 020 771957 055757 689603 513553 105547 062547 008
        
Waarvan garanties74 00070 00070 00070 00070 00070 00070 000
        
Programma-uitgaven1 099 965957 055757 689603 513553 105547 062547 008
15.1 Verblijfsrechten vreemdelingen193 262192 148163 859147 786130 284129 031129 014
Waarvan juridisch verplicht158 173137 317123 770119 999119 983
15.1.1 IND193 262192 148163 859147 786130 284129 031129 014
15.2 Opvang gedurende beoordeling verblijf614 239472 608303 617182 168156 755153 855153 855
Waarvan juridisch verplicht300 744171 663150 875147 975147 975
15.2.1 COA en overige opvanginstellingen598 460458 455293 607175 233150 820148 020148 020
15.2.2 Overige instellingen15 77914 15310 0106 9355 9355 8355 835
15.3 Terugkeer vreemdelingen292 464292 299290 213273 559266 066264 176264 139
Waarvan juridisch verplicht284 699257 022250 160244 875244 839
15.3.1 DJI – vreemdelingenbewaring138 731133 331136 459136 721136 805136 771136 750
15.3.2 DJI – uitzetcentra55 35053 81246 26138 74938 75438 74338 737
15.3.3 IND89 05188 23585 79182 32082 12482 10482 093
15.3.4 Overig9 33216 92121 70215 7698 3836 5586 559
        
Ontvangsten122 376113 87086 06185 07984 85984 51384 513

N.B. Het niet-juridisch verplichte deel van het budget op dit beleidsartikel is geoormerkt voor onder meer de Vereniging Vluchtelingenwerk Nederland, voor de begeleiding van asielzoekers. Daarnaast is een deel gereserveerd voor de Internationale Organisatie voor Migratie teneinde haar in staat te stellen om (gewezen) asielzoekers te faciliteren om het Nederland vrijwillig te verlaten.

Omschrijving van de samenhang in beleid

Het vreemdelingenbeleid is gericht op een maatschappelijk verantwoorde toelating en verblijf. Een beleid dat in het belang is van mensen die Nederland als een veilig toevluchtsoord beschouwen of die een verblijf in Nederland doorslaggevend vinden voor hun toekomstperspectief. Binnen dit beleid krijgen de nationale belangen, en met name het maatschappelijk en economisch belang, voorrang. De bijdrage van migranten aan de Nederlandse samenleving kan een grotere rol gaan spelen. Het moderne migratiebeleid is nog niet geïmplementeerd, maar zal in 2007 nader worden uitgewerkt.


Het vreemdelingenbeleid kent een onderscheid tussen asielzoekers en «reguliere» vreemdelingen. Deze laatste groep komt hier op andere gronden dan asiel, bijvoorbeeld voor bezoek, vakantie, gezinsvorming, gezinshereniging, studie, op medische gronden of als buitenlandse werknemer.

Verantwoordelijkheid

De minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie draagt zorg voor het totstandkomen van het vreemdelingenbeleid en is verantwoordelijk voor de coördinatie en uitvoering van dat beleid. De basis van het beleid wordt gevormd door het verdrag van Genève uit 1951, het Europese Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens, het VN-verdrag ter bestrijding van marteling, de Vreemdelingenwet 2000, de Rijkswet op het Nederlanderschap (voor het behandelen van aanvragen tot naturalisatie) en de richtlijnen van het in 2004 tot stand gekomen Haags Programma.

Succesfactoren

Essentiële voorwaarden voor het slagen van het beleid zijn:

• Een intensieve samenwerking op internationaal niveau voor:

– relevante beleidsontwikkeling;

– informatie-uitwisseling en;

– grensbewaking.

• Een goede coördinatie van de vreemdelingenketen en samenwerking van de ketenpartners;

• De adequate samenwerking met andere ministeries, lagere overheden en instellingen op het terrein van verblijf, opvang, vertrek en terugkeer en de huisvesting van statushouders;

• Het adequaat aansturen van uitvoeringsorganisaties.

Operationele doelstelling 15.1

Een vreemdeling die een verblijfsvergunning aanvraagt, krijgt binnen de daarvoor gestelde termijn een besluit uitgereikt.

Motivering

Doelstelling 15.1 gaat over het gereguleerd toelaten van vreemdelingen tot Nederland, op een maatschappelijk verantwoorde wijze, die recht doet aan de belangen van vreemdelingen die hier tijdelijk of definitief willen verblijven en recht doet aan de Nederlandse belangen.

Actoren

• Immigratie en Naturalisatiedienst (IND);

• Overige, waaronder:

– De vreemdelingenkamers;

– Gemeenten;

– Adviescommissie Vreemdelingenzaken (ACVZ);

– Ministerie van Buitenlandse zaken/Ontwikkelingssamenwerking;

– Overige, internationale, actoren (onder andere UNHCR);

– Europees Vluchtelingenfonds (EVF).

Instrumenten

• De Vreemdelingenwet 2000;

• Het Vreemdelingenbesluit;

• De Vreemdelingencirculaire;

• Financiële middelen van het EVF;

• De ambtsberichten van het ministerie van Buitenlandse Zaken, voor het landenbeleid;

• De adviezen van de Adviescommissie Vreemdelingenzaken (ACVZ).


Voor het realiseren van de operationele doelstelling zijn de volgende onderwerpen van belang:

Harmonisatie, internationale samenwerking en uitvoeren van Europese richtlijnen.

Ons toelatingsbeleid is mede gebaseerd op Europese wetgeving. In 2007 worden Europese richtlijnen zoals bijvoorbeeld de richtlijn minimum normen asielprocedures geïmplementeerd. Ook wordt in 2007 de richtlijn langdurig verblijvende derdelanders geïmplementeerd.

Derdelanders zijn mensen die vluchteling zijn of een subsidiaire vorm van bescherming genieten.

Project Reguliere Toelating

Het project Reguliere Toelating gaat in 2007 verder met het uitvoeren van de beleidsvoornemens uit de notitie «Naar een modern migratiebeleid» (mei 2006). Het gaat om een wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 en het Vreemdelingenbesluit 2000, en om wijzigingen in de zogenaamde lagere regelgeving. Hierdoor wordt de systematiek van verblijfsvergunningen een stuk eenvoudiger. Ook worden er voorstellen gedaan voor een nieuwe toelatingsprocedure waarbij nauw zal worden aangesloten bij het verbeterprogramma «IND bij de tijd».

Vernieuwing IND

Mede naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer wil het kabinet de werkwijze van de IND verbeteren. Het gaat dan onder andere om:

• Het overhevelen van frontoffice taken van de gemeenten naar de IND. Hier is in 2006 mee gestart en dit zal naar verwachting eind 2007 worden afgerond;

• Reductie beslistermijnen. Is in 2006 gestart en zal in 2007 worden afgerond;

• Wegwerken van achterstanden. Is in 2006 gestart en zal in 2007 worden afgerond;

• Fraudebestrijding. Hier is al in 2006 mee begonnen. De intensivering van de fraudebestrijding zal de komende jaren ingepast worden in de werkwijze van de IND.


Deze maatregelen leiden tot het doelmatiger, efficiënter en klantgerichter functioneren van de IND.

Prestatiegegevens

Kengetallen Asiel
 2005200620072008200920102011
1. Volumegegevens       
Asielinstroom12 35014 20010 50010 50010 50010 50010 500
Overige instroom18 01010 5099 5615 4875 8996 9976 997
Regulier (asielgerelateerd)7 07012 6006 5001 8001 8001 8001 800
Totale instroom37 43037 30926 56117 78718 19919 29719 297
        
Afgehandeld:       
– aanvragen18 52020 98414 62013 98013 72113 54813 497
– VVA (on)bep. 8 08010 0375 5543 4622 5753 6134 000 
– regulier (asielgerelateerd)5 62012 0287 0363 0931 8001 8001 800
Totaal afgehandeld32 22043 04927 21020 53518 09618 96119 297
Statusverleningen18 34017 22010 8848 2147 2387 5847 719
        
2. Doelmatigheid       
Doorlooptijd (binnen gestelde termijn)74%100%100%100%100%100%100%
Standhouding van beslissingen79%85%85%85%85%85%85%
Aantal klachten3,6%2,0%2,0%2,0%2,0%2,0%2,0%
        
3. Financieel       
Gemiddelde kostprijs IND (x 1 €)3 2152 7973 2643 2643 2643 2643 264

Toelichting

De asielinstroom in 2007 wordt geraamd op 10 500. Ten opzichte van de begroting 2006, is de AC instroom gestegen met 500. Onder overige instroom zijn de herbeoordelingen, intrekkingen en de zij-instroom opgenomen. De zij-instroom wordt veroorzaakt door vernietiging van beschikkingen door de rechtbank of door intrekkingen van beschikkingen door de IND. Daarnaast wordt in de raming rekening gehouden met een tijdelijk verlaagde instroom voor vergunning verblijf asiel voor (on-) bepaalde tijd (VVA (on) bep..) in verband met de aanpassing van de termijn van 3 naar 5 jaar. Statusverleningen hebben betrekking op de positieve beslissingen van de totale afgehandelde aanvragen.


De toename van de asielinstroom in 2006 wordt, naast de stijging van de instroom AC met 500, veroorzaakt door de stijging van «14–1 brieven» met 3 700. Dit hoge productieaantal van een relatief «goedkoop» eindproduct binnen asiel leidt er voor 2006 toe dat de gemiddelde kostprijs van Asiel incidenteel lager is dan de daarop volgende jaren.


De doorlooptijd is als doelmatigheidsindicator op 100% gesteld. De realisatie in 2005 is lager uitgekomen. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat op dit moment geen volledige registratie plaats vindt van de factoren die van invloed zijn op de doorlooptijden en op het halen van de wettelijke termijn (zoals onvolledige aanvragen, besluitmoratoria of nadere onderzoeken). Door de verbeterde registratie zal beter kunnen worden aangetoond dat in vrijwel alle gevallen de wettelijke termijn, al dan niet na wettelijk toegestane verlengingen, zullen worden gehaald.

Kengetallen Regulier
 2005200620072008200920102011
1. Volumegegevens       
Instroom:       
MVV       
– gezinsvorming en -hereniging 19 85519 85519 85519 85519 85519 855
– overig 28 69728 69728 69728 69728 69728 697
Subtotaal MVV46 25048 55248 55248 55248 52248 52248 522
VVR       
– eerste aanleg gezinsvorming en -hereniging 18 42218 42218 42218 42218 42218 422
– eerste aanleg overig 58 12658 12658 12658 126 58 12658 126 
Subtotaal VRR eerste aanleg99 20076 54876 54876 54876 54876 54876 548
VRR – verlenging92 10093 00093 00093 00093 00093 00093 000
Visa17 10018 99618 99618 99618 99618 99618 996
Totale instroom254 650237 096237 096237 096237 096237 096237 096
        
Afgehandeld:       
MVV       
– gezinsvorming en -hereniging30 15021 55919 85519 85519 85519 85519 855
– overig14 85030 67728 69728 69728 69728 69728 697
VVR       
– eerste aanleg gezinsvorming en -hereniging34 80022 56418 42218 42218 42218 42218 422
– eerste aanleg overig70 20063 37558 12658 12658 12658 12658 126
– verlenging91 70095 53193 00093 00093 00093 00093 000
Visa16 20019 17818 99618 99618 99618 99618 996
Totaal afgehandeld257 900252 884237 096237 096237 096237 096237 096
Inwilligingen186 300177 019165 967165 967165 967165 967165 967
        
2. Doelmatigheid       
Doorlooptijd (gestelde termijn)81%100%100%100%100%100%100%
Standhouding van beslissingen78%80%80%80%80%80%80%
Aantal klachten2,8%2,0%2,0%2,0%2,0%2,0%2,0%
        
3. Financieel       
Gemiddelde kostprijs IND (x 1 €)488529529529529529529

Toelichting

Inwilligingen Regulier hebben betrekking op de positieve beslissingen van de totale afgehandelde aanvragen. Door meer aanvragen binnen de wettelijke termijn af te handelen zal naar verwachting het percentage klachten afnemen omdat op basis van de beschikbare informatie ongeveer driekwart van de klachten te maken heeft met de doorlooptijd van de aanvragen.


De doorlooptijd is als doelmatigheidsindicator op 100% gesteld. De realisatie in 2005 is lager uitgekomen. Dit wordt o.a. veroorzaakt doordat op dit moment geen volledige registratie plaats vindt van de factoren die van invloed zijn op de doorlooptijden en op het halen van de wettelijke termijn. Door de verbeterde registratie zal beter kunnen worden aangetoond dat in vrijwel alle gevallen de wettelijke termijn, al dan niet na wettelijk toegestane verlengingen, zal worden gehaald.

Naturalisatie

Kengetallen Naturalisatie
 2005200620072008200920102011
1. Volumegegevens       
Instroom:       
– verzoeken21 30024 00024 00024 00024 00024 00024 000
– intrekkingen 1 6321 6321 6321 6321 6321 632
Totale instroom21 30025 63225 63225 63225 63225 63225 632
        
Afgehandeld:       
– verzoeken25 60024 00024 00024 00024 00024 00024 000
– fraudeonderzoek 1 6321 6321 6321 6321 6321 632
Totaal afgehandeld25 60025 63225 63225 63225 63225 63225 632
Positieve beslissingen21 680220002200022000220002200022001
        
2. Doelmatigheid       
Doorlooptijd (gestelde termijn)57%100%100%100%100%100%100%
Aantal klachten0,9%0,5%0,5%0,5%0,5%0,5%0,5%
        
3. Financieel       
Gemiddelde kostprijs IND (x 1 €)392382382382382382382

Toelichting

In de begroting is rekening gehouden met een instroom van 24 000 naturalisatieverzoeken.


De doorlooptijd is als doelmatigheidsindicator op 100% gesteld. De realisatie in 2005 is lager uitgekomen. Dit wordt o.a. veroorzaakt doordat op dit moment geen volledige registratie plaats vindt van de factoren die van invloed zijn op de doorlooptijden en op het halen van de wettelijke termijn. Door de verbeterde registratie zal beter kunnen worden aangetoond dat in vrijwel alle gevallen de wettelijke termijn, al dan niet na wettelijk toegestane verlengingen, zullen worden gehaald.


Het door de regering ingediende wetsontwerp tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap ter beperking van meervoudige nationaliteit en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap wegens het toebrengen van ernstige schade aan de essentiële belangen van het Koninkrijk of van een of meer van zijn landen wordt dit begrotingsjaar verder behandeld in het Parlement. Een tweede voorstel tot wijziging van de Rijkswet is onlangs ingediend. Dit voorstel betreft de invoering van de naturalisatieceremonie, het op de ceremonie afleggen van een verklaring van verbondenheid alsook de aanpassing van de regeling van de verkrijging van het Nederlanderschap na erkenning.

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid
OmschrijvingStatusVindplaats
Beleidsdoorlichting  
Verblijfsrechten vreemdelingenAf te ronden in 2008/2009 www.wodc.nl
Effectenonderzoek ex post  
Evaluatie Vreemdelingenwet 2000Afgerond in 2006 www.wodc.nl
Evaluatie AMV-beleid mbt terugkeer en MOBAf te ronden in 2006 www.wodc.nl
Overig evaluatieonderzoek  
Trendrapportage positie slachtoffers mensenhandelStart in 2006 www.wodc.nl

Operationele doelstelling 15.2

Asielzoekers die in afwachting zijn van een uitspraak over hun aanvraag voor een verblijfsvergunning worden opgevangen.

Motivering

Gedurende de asielprocedure krijgt een asielzoeker huisvesting en beperkte faciliteiten aangeboden door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Het COA is een zelfstandig bestuursorgaan.

De opvang is sober doch humaan. Er wordt bij de opvang van asielzoekers rekening gehouden met de omgeving, de wensen van de maatschappij en het beleid van de EU. Bij de opvang van alleenstaande minderjarigen vreemdelingen (amv’s) heeft naast het COA ook de stichting Nidos een taak. Het Nidos is een voogdij-instelling die op grond van de wet op de Jeugdzorg de voogdij krijgt over alleenstaande minderjarige vreemdelingen en een deel van deze asielzoekers opvangt.


In de praktijk ving het Nidos ook amv’s op die ouder waren dan 18 jaar. Deze asielzoekers komen op basis van het project Beëindiging leefgelden ex-amv’s niet meer in aanmerking voor leefgeld. (Zie verder ook onder operationele doelstelling 14.3.). Het eerder genoemde humane karakter vertaalt zich ook in de begeleiding van vreemdelingen en het in contact brengen van deze vreemdelingen met allerlei instanties zoals de rechtsbijstand, de medische zorg en het onderwijs.

Juridische grondslag

Internationale verdragen en Europese wet- en regelgeving zijn de basis van het opvangbeleid, samen met de Wet COA en de daarop gebaseerde wet- en regelgeving zoals het Subsidiebesluit COA, het Faciliteitenbesluit opvangcentra, de regeling Verstrekkingen Asielzoekers en andere categorieën vreemdelingen 2005 (RVA) en de Wet Justitiesubsidies.

Actoren

• COA;

• Overige, waaronder:

– Vluchtelingen Werk Nederland (VWN);

– Europees Vluchtelingenfonds (EVF);

– Gemeenten;

– Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG);

– Gemeentelijke Geneeskundige Diensten (GGD).

Instrumenten

• Vreemdelingenwet 2000;

• Richtlijn minimum normen opvang (geïmplementeerd in de RVA 2005);

• De Wet COA;

• Alle uitvoeringsmaatregelen op grond van de Wet COA;

• Alle regelingen op grond van de Wet COA;

• De Awb;

• De Wet Jusitiesubsidies;

• Financiële middelen van het EVF;

• Vreemdelingencirculaires;

• De Zorgwet;

• Gepubliceerde taakstellingen over de huisvesting van vergunninghouders.


Voor het realiseren van de operationele doelstelling zijn de volgende onderwerpen van belang:

De opvang van asielzoekers

Asielzoekers in een asielprocedure en degenen die daaraan zijn gelijkgesteld hebben recht op opvang. Met degenen die daaraan zijn gelijkgesteld wordt bedoeld: asielzoekers met een verblijfsvergunning die wachten op huisvesting, en uitgeprocedeerde asielzoekers van wie de vertrektermijn nog niet is verstreken. Asielzoekers worden tijdens de asielprocedure opgevangen conform het in 2006 geïntroduceerde opvangmodel door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Asielzoekers in procedure worden alleen nog op zeer beperkte schaal opgevangen door gemeenten. Deze opvang vindt plaats op basis van de Regeling Opvang Asielzoekers. Nieuwe instroom in die regeling vindt niet meer plaats.

Opvang van amv’s van 15–18 jaar en het nieuwe amv-model voor amv’s van 0–15 jaar

Het beleid voor de opvang van amv’s van 15–18 jaar (TK 27 062, nr. 29) gericht op terugkeer loopt ook dit jaar door. Gekozen is om naast extra begeleiding en scholingstrajecten, de centra extra (bouwkundig) te beveiligen. Hiermee worden de positieve elementen uit het ama-campus model gecontinueerd.


Het nieuwe model voor de opvang van amv’s in de leeftijd van 0–15 jaar is tot stand gekomen na intensief overleg tussen COA en Nidos. Dit model zal per 1 januari 2007 zijn ingevoerd. Het Nidos blijft dan verantwoordelijk voor de amv’s die door pleeggezinnen worden opgevangen; de amv’s die niet bij pleeggezinnen worden geplaatst (amv’s die bij instroom ouder zijn dan 12 jaar) worden door het COA opgevangen. Hiervoor neemt het COA de contracten over die het Nidos had met aanbieders van kleinschalige wooneenheden (KWE’s) en van kinderwoongroepen (KWG’s).

Zorgwet VVtV (Voorwaardelijke Vergunning tot Verblijf)

Op grond van de Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de zorg voor zogenaamde ex-VVtV «ers die in een procedure zitten. Gemeenten krijgen hiervoor geld van het Rijk. Gemeenten hebben recht op deze vergoeding zolang er mensen zijn die recht hebben op zorg op grond van de invoeringswet Vreemdelingenwet 2000. Gemeenten krijgen het geld via het COA of rechtstreeks van het departement.

Biometrie

Asielzoekers moeten zich op grond van de Vreemdelingenwet eenmaal per week melden bij de vreemdelingenpolitie. In de asielzoekerscentra worden zij tevens geregistreerd door het COA in verband met hun wekelijkse meldplicht bij het COA. Deze meldplicht vindt plaats op basis van de RVA. Om deze identificatieprocessen meer op elkaar aan te laten sluiten wordt gebruik gemaakt van biometrie. Bij het COA wordt hiervoor een zogenaamde meldzuil geplaatst die vingerafdrukken verifieert. Door deze ontwikkeling wordt het proces van toelating en opvang sterk verbeterd.

Europees Vluchtelingenfonds (EVF)

Het Europees Vluchtelingenfonds (EVF) is ingesteld door de Europese Raad ( bij beschikking van 28 september 2000). Dit fonds financiert projecten op het gebied van opvang, terugkeer en integratie.

Het fonds blijft in ieder geval tot 2010 bestaan en mogelijk tot 2013. De grootte van het fonds zal afhangen van de Europese begroting. Op dit moment wordt nog onderhandeld over drie nieuwe Europese Migratiefondsen: het Terugkeerfonds, het Buitengrenzenfonds en het Integratiefonds.

Prestatiegegevens

De raming van het aantal op te vangen asielzoekers is als volgt:

Omschrijving2005200620072008200920102011
Instroom5 3846 4515 3415 2375 2075 1795 179
Uitstroom17 38016 85915 3547 0695 8765 1795 179
        
Gemiddelde bezetting totaal36 34325 67714 5718 7457 7737 6297 629
– waarvan gem. bezetting centrale opvang COA34 47824 06813 9478 7237 6297 6297 629
– waarvan gem. bezetting decentrale opvang1 7611 60962422   
        
Gemiddelde kosten per bezette centrale opvangplaats (in €)14 28215 25717 27018 36518 67819 03119 031
Gemiddelde kosten per bezette plaats in de decentrale opvangplaats (in €)4 7174 7804 7804 780   
        
Gemiddelde bezetting opgevangen ex-amv’s3 7642020     
Leefgeld per persoon per jaar (in €)11 29111 541     
        
Gemiddelde Capaciteit Vertrekcentra (vanaf 1-10-04)600750375    
        
TNV-capaciteit450800400400400400400
        
Bezetting statushouders3 4723 4503 3001 8001 4001 4001 400
Bezetting amv’s:       
COA442214200200200200200
Nidos *3 4452 5902 0281 6451 3751 1731 015

* De uitgaven voor de opvang van Nidos amv’s zijn terug te vinden op operationele doelstelling 14.3


Tabel specificatie opbouw opvangkosten Opvang Asielzoekers x € 1 000
Omschrijving2005200620072008200920102011
Opvang COA en overige opvang instellingen500 739374 895247 054164 977145 189145 189145 189
TNV5 47511 1165 5865 5865 5865 5865 586
Vertrekcentra21 80022 80016 500    
Project beëindiging leefgelden 18+5 9365 530     
Krimpkosten22 01020 80021 600    
Kosten opvang Ex-Amv’s door Nidos42 50023 300     
Overige opvanggerelateerde uitgaven inclusief EVF15 7796 8955 8935 8295 8295 8295 829
Totaal614 239465 336296 633176 392156 604156 604156 604

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid
OmschrijvingStatusVindplaats
Beleidsdoorlichting  
Opvang gedurende beoordeling verblijfAf te ronden in 2008/2009 www.wodc.nl

Operationele doelstelling 15.3

Een vreemdeling die niet rechtmatig of niet meer rechtmatig in Nederland verblijft, verlaat Nederland zelfstandig of gedwongen.

Motivering

Nationaal terugkeerbeleid

Voorkomen en tegengegaan moet worden dat vreemdelingen illegaal in Nederland verblijven. Vreemdelingen die niet rechtmatig of niet meer rechtmatig in Nederland verblijven moeten terugkeren naar het land van herkomst of vertrekken naar een ander land waar toelating is gewaarborgd. Onrechtmatig verblijf staat in het algemeen op gespannen voet met de beginselen van onze rechtsstaat. Verder zijn vreemdelingen die illegaal in Nederland verblijven in maatschappelijke en sociaal economische zin kwetsbaar. Ook vormen zij een belasting voor (gemeentelijke) overheden. Daarnaast is een effectief terugkeerbeleid belangrijk voor het vergroten van het maatschappelijk draagvlak voor het vreemdelingenbeleid.

Internationaal terugkeerbeleid

Terugkeer naar het land van herkomst is belangrijk. Daarom wordt in Nederland en in de Europese Unie gewerkt aan de integratie van het terugkeerbeleid in het buitenlandse beleid. Voor een groot aantal belangrijke landen13 is, zoals aangekondigd in de Terugkeernota, een zogenaamde landenstrategie voor terugkeer opgesteld.

Actoren

• Terugkeerorganisatie;

• DJI/vreemdelingenbewaring;

• DJI/uitzetcentra;

• IND;

• COA;

• Gemeentelijke overheden;

• Overige organisaties zoals:

– KMar;

– KLPD;

– De vreemdelingenkamers;

– Regionale politiekorpsen;

– Vreemdelingenpolitie;

– Zeehavenpolitie;

– Ministerie van Buitenlandse zaken;

– IOM.

Instrumenten

De Vreemdelingenwet 2000 is de basis van het terugkeerbeleid. Daarin staat dat vreemdelingen die niet of niet meer rechtmatig in Nederland verblijven, zelfstandig moeten vertrekken, of anders kunnen worden uitgezet. Het terugkeerbeleid is uitgewerkt in de Terugkeernota (TK, 29 344, nr. 1). Hierin staan maatregelen gericht op een effectief terugkeerbeleid. Voorbeelden van deze maatregelen zijn: de verbetering van de grensbewaking, het bevorderen van vertrek van vreemdelingen na afloop van de asielprocedure, het tegengaan van illegaal verblijf, een effectievere organisatie van het terugkeerproces en de integratie van het terugkeerbeleid in het buitenlands beleid. Maatregelen voor het tegengaan van illegaliteit zijn te vinden in de Illegalennota (TK 29 537, nr. 2).


Samenvattend:

• De Vreemdelingenwet 2000(Vw);

• Het Vreemdelingenbesluit 2000(Vb);

• Het Voorschrift Vreemdelingen (VV);

• De Vreemdelingencirculaire 2000(Vc);

• Diverse beleidsnota’s aan de Tweede Kamer (w.o. Terugkeernota);

• Wet COA;

• Samenwerkingsverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Internationale Organisatie voor Migratie van 24 juli 1997;

• De regeling REAN van 24 december 1991 (Staatscourant 1991, 250).


Om deze operationele doelstelling te realiseren wordt in 2007 verder gegaan met het uitvoeren van de voornemens uit de Terugkeernota. Hierbij zal bijzondere aandacht zijn voor de volgende activiteiten:

Opbouw terugkeerorganisatie

De belangrijkste ontwikkeling in het terugkeerbeleid van 2007 is het van start gaan van een terugkeerorganisatie. In 2005 is besloten tot de oprichting van deze organisatie om te bevorderen dat vreemdelingen die hier niet (meer) mogen zijn daadwerkelijk het land verlaten.


Het stimuleren van het zelfstandig vertrek van de vreemdeling staat bij de terugkeer centraal. Vertrekt een vreemdeling niet zelfstandig, dan moet de terugkeerorganisatie een gedwongen vertrek begeleiden. Gedwongen vertrek is met alle mogelijke waarborgen omkleed en dient zo humaan mogelijk te gebeuren.


De terugkeerorganisatie komt onder directe aansturing van De Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie. De organisatie zelf is verantwoordelijk voor het hele proces van terugkeer. Taken op dit gebied die bij de Politie, KMar en IND waren belegd, worden voor een groot deel ondergebracht bij de terugkeerorganisatie. De terugkeerorganisatie moet in januari 2007 operationeel zijn.

Project Terugkeer

Het project Terugkeer blijft ook in 2007 nodig om ervoor te zorgen dat asielzoekers, die onder de oude Vreemdelingenwet hun (eerste) asielaanvraag hebben ingediend en hier niet mogen blijven, te faciliteren bij het realiseren van hun zelfstandige, desnoods gedwongen vertrek uit Nederland. Het Project is in 2004 gestart en ligt op schema om binnen de projectduur van drie jaar 26 000 vreemdelingen af te handelen. Aangezien de doelgroep van 26 000 door zij-instroom is gestegen tot 31 800 en er sprake is van analoge facilitering van Iraki en ex-amv’s is de totale caseload toegenomen tot 38 500. De wijze waarop de facilitering van vreemdelingen vallend onder de oude Vreemdelingenwet plaatsvindt zal daarom in 2007 en 2008 doorlopen. Hiervoor is € 9,7 miljoen in 2007 en € 15 miljoen in 2008 beschikbaar.

Vreemdelingenbewaring

Er komt een wetsvoorstel, waarin één regime wordt ontwikkeld van vrijheidsontnemende maatregelen voor vreemdelingen (op grond van artikel 59 en artikel 6 van de Vreemdelingenwet 2000).

Dit regime is van toepassing op alle vormen van het ontnemen van vrijheid van vreemdelingen. Dit regime komt in de plaats van de Penitentiaire Beginselenwet en het Reglement regime grenslogies.

Omdat het gaat om nieuwe beperkende maatregelen moet de Vreemdelingenwet 2000 worden aangepast. Ook komt er een wetsvoorstel dat het mogelijk maakt dat minderjarige vreemdelingen ergens anders dan in een justitiële jeugdinrichting kunnen worden opgesloten.

Europese samenwerking

In 2007 wordt er samen met de Benelux en de Europese Unie geprobeerd met belangrijke herkomstlanden terug- en overnameverdragen te sluiten. In het kader van het programma «Solidariteit en het beheer van migratiestromen» (2007–2013) draagt Justitie bij aan het oprichten van een Europees terugkeerfonds en een Europees buitengrenzenfonds. Het Terugkeerfonds is bedoeld voor het ontwikkelen van een geïntegreerd terugkeerbeleid. Het Buitengrenzenfonds moet bijdragen aan efficiëntere en effectivere grenscontroles. Op deze manier komen er minder illegalen de EU binnen. Ook ondersteunt Justitie een Europese richtlijn voor het ontwikkelen van gezamenlijke normen voor de terugkeer van vreemdelingen.

Internationale Organisatie voor Migratie

Op 1 mei 2006 is de REAN-regeling 2006 van kracht geworden. De REAN-regeling wordt net als de terugkeerregeling uitgevoerd door de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). Zelfstandige terugkeer blijft ook in 2007 de voorkeur hebben. Naast de REAN-regeling is er een Herintegratieregeling Project Terugkeer gekomen. Ook werken de IOM, Justitie en de vier grote steden (G4) samen in een project gericht op de zelfstandige terugkeer van illegalen uit de G4.

Uitbreiding van de gronden voor het ongewenst verklaren van personen

Er wordt een wetsvoorstel voorbereid waarin de gronden voor het ongewenst verklaren van personen worden uitgebreid. Dit naar aanleiding van Tweede Kamervragen over de mogelijkheid om illegaal verblijf in Nederland strafbaar te stellen. Het is de bedoeling dat de wet in 2007 in werking treedt.

Aanscherpen vreemdelingenrechtelijk openbare ordebeleid

Om de overlast van niet-Nederlandse veelplegers aan te pakken, is in oktober 2005 besloten om het vreemdelingrechtelijk openbare ordebeleid aan te scherpen. Het gaat om een aanvulling van het beleid uit 2004. De verwachting is dat het beleid in 2007 wordt geïmplementeerd.

Kern van de aanscherping is dat iedere veroordeling voor een misdrijf waar in de wet een gevangenisstraf op staat tot verblijfsbeëindiging kan leiden. Hierdoor wordt voorkomen dat de groep niet-Nederlandse veelplegers toeneemt. Door de aanscherping kan ook bij een verblijf van langer dan 10 jaar eerder tot verblijfsbeëindiging worden overgegaan. Doelstelling is de criminaliteit onder vreemdelingen terug te dringen.

Biometrie in de vreemdelingenketen

Om de identiteit van vreemdelingen beter vast te kunnen stellen zal gebruik gemaakt gaan worden van biometrie. Het gebruik van biometrie is het meest succesvol als het wordt toegepast in de hele vreemdelingenketen. Om de bestaande mogelijkheden voor het gebruik van biometrie uit te breiden moet de Vreemdelingenwet 2000 gewijzigd worden. Deze wijziging wordt op dit moment voorbereid.

Inwerking treden visumbepaling

In samenwerking met het ministerie van Buitenlandse Zaken is er een ontwerp-Visumwet opgesteld die regelt dat het afgeven van visa overgaat van Buitenlandse Zaken naar de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie. Naar aanleiding van het advies van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) is besloten om hier geen een afzonderlijke wet van te maken, maar om deze bepalingen op te nemen in de Vreemdelingenwet 2000. Er is een wetswijziging opgesteld en het Vreemdelingenbesluit 2000 zal worden aangepast. In 2007 wordt verder gewerkt aan het uitvoeren van deze wets- en besluitswijziging en het opstellen van de bijbehorende lagere regelgeving van het VV 2000 en de Vc 2000.

Grensbewaking

In 2006 is in samenwerking met onder andere de KMar, de Zeehavenpolitie, de IND, de NCTb en de Douane een plan van aanpak gemaakt voor het verbeteren van de grensbewaking. De voorgestelde maatregelen moeten leiden tot:

• Zoveel mogelijk inzicht in de stroom van personen en goederen, die de grens passeert;

• Het vaststellen en handhaven van het gewenste niveau van controle aan de buitengrenzen;

• Gericht toezicht en handhaving door controles meer te coördineren en – waar zinvol – te combineren.

In maart 2006 is gestart met het uitvoeren van de voorgestelde maatregelen waarbij de coördinatie is belegd bij dit ministerie en het ministerie van Financiën. In het najaar 2006 zal de Tweede Kamer worden geïnformeerd over de stand van zaken ten aanzien van de verschillende in het plan van aanpak (TK 30 315, nr. 3) aangekondigde maatregelen.

Prestatiegegevens

Overzicht capaciteit vreemdelingenbewaring
Omschrijving2005200620072008200920102011
Stand ontwerpbegroting 20061 9112 0052 0422 0412 0412 0412 041
– uitvoeringsverschillen– 62      
Stand ontwerpbegroting 20071 8492 0052 0422 0412 0412 0412 041
Verdeeld naar:       
Vrijheidsbeneming (art. 6 Vw)220238238238238238238
Vreemdelingenbewaring(art. 59 Vw)1 5981 7421 7791 7781 7781 7781 778
In bewaring gestelden op politiebureaus31252525252525
        
Gemiddelde prijs per plaats/per dag (x € 1)167160166166166166166
        
Bezettingsgraad (in %)*89,496,296,296,296,296,296,2

* exclusief in bewaring gestelden op politiebureaus


Overzicht capaciteit uitzetcentra
Omschrijving2005200620072008200920102011
Stand ontwerpbegroting 2006880880744600600600600
– uitvoeringsverschillen       
Stand ontwerpbegroting 2007880880744600600600600
        
Gemiddelde prijs per plaats/per dag (x € 1)120130156160160160160

Kengetallen Terugkeer in aantallen
 2005200620072008200920102011
1. Volumegegevens       
Verwijderingen Asiel       
– zelfstandig vertrek2 0004 4004 4004 4004 4004 4004 400
– gedwongen vertrek1 4002 2002 2002 2002 2002 2002 200
– niet aantoonbaar vertrek9 10015 40015 40015 40015 40015 40015 400
Totaal verwijderingen Asiel12 50022 00022 00022 00022 00022 00022 000
        
Project Terugkeer9 9649 0009 0005 400   
        
Verwijderingen niet-Asiel       
– zelfstandig vertrek4 6003 4003 4003 4003 4003 4003 400
– gedwongen vertrek14 40017 00017 00017 00017 00017 00017 000
– niet aantoonbaar vertrek13 40013 60013 60013 60013 60013 60013 600
Totaal verwijderingen niet-Asiel32 40034 00034 00034 00034 00034 00034 000

Toelichting

In 2004 bedroeg de uitstoom van het Project Terugkeer 5 136 asielzoekers.


In de begroting is de opbouw van de volumegegevens gewijzigd waardoor deze aansluit bij de Vreemdelingenrapportage. De voormalige categorie «verwijderingen Regulier» is gewijzigd in «verwijderingen niet-Asiel» omdat het naast (ex-)Regulier ook ex-Asiel en illegalen betreft.

In 2007 is er sprake van inputbekostiging.


Volledigheidshalve wordt hieronder in het kort het onderscheid tussen de begrippen vertrek- en uitzetcentra weergegeven.

Een uitzetcentrum (van de DJI) is een centrum waarin de vreemdelingenbewaring van zowel art. 59 als art. 6 VW2000 ten uitvoer kan worden gelegd. In een Vertrekcentrum (van het COA) wordt een vrijheidsbeperkende maatregel ten uitvoer gelegd (ex art 57 en 58 VW2000). Beide centra vervullen een belangrijke rol in het proces van gedwongen terugkeer/uitzetting.

Prognose aantallen en kosten IOM
Prognose kosten x € 1 0002005200620072008200920102011
Apparaatskosten4 4274 5353 9943 7103 7113 7113 712
Uitvoeringskosten REAN/REAN+2 7212 7232 7242 7212 8472 8472 847
Uitvoeringskosten Herintegratie Regeling Project Terugkeer (HRPT)2 1842 184721    
Totaal9 3329 4427 7396 4316 5586 5586 559
Prognose aantallen2005200620072008200920102011
REAN/REAN+3 0003 0003 0003 0003 0003 0003 000
HRPT2 0002 000660    
Totaal5 0005 0003 6603 0003 0003 0003 000

Tabel specificatie kosten Terugkeer Vreemdelingen (bedragen x € 1 000,–)
Omschrijving2005200620072008200920102011
IOM9 3329 4427 4396 4316 5586 5586 559
Terugkeerorganisatie 7 47911 4355 1861 825  
Totaal9 33216 92118 87411 6178 3836 5586 559

Beleidsevaluatie-onderzoek en beleidsdoorlichting
OmschrijvingStatusvindplaats
Effecten onderzoek ex post  
Onderzoek naar de populatie onrechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen (illegalen). Af te ronden in 2006 www.wodc.nl
Uitgeprocedeerde asielzoekers in de illegalenpopulatie. Af te ronden in 2006– idem –
Terugkeer, de nationale aspecten: beleid, uitvoering en draagvlak ACVZ. Afgerond in 2005– idem –
Evaluatie totale AMV-beleid m.b.t. terugkeer en MOB.Af te ronden zomer 2006– idem –

13  China, Syrië, Guinee, Servië, Afghanistan, Algerije,Democratische Republiek Congo, Iran, Nigeria, Somalië, Angola, Marokko en Ghana.