Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

3.8 Begrotingsbeleid

3.8.1 Algemene beleidsdoelstelling

De bij burgers en bedrijven geïnde middelen worden zuinig en goed besteed voor de levering van overheidsvoorzieningen, waarbij negatieve neveneffecten – waaronder administratieve lasten – zoveel mogelijk worden beperkt.

Omschrijving van de samenhang in het beleid

Burgers en bedrijven moeten kunnen rekenen op de overheid. Bepaalde overheidsdiensten en – voorzieningen moeten ook in de toekomst geleverd kunnen worden. Daarvoor moeten overheidsfinanciën houdbaar en dus toekomstbestendig zijn.

De overheid moet met een beperkt budget haar omvangrijke takenpakket uitvoeren. Belastinggeld moet dus goed worden besteed, dit houdt in doelmatig, doeltreffend en rechtmatig. Het uitgeven en innen van overheidsgeld moet niet verstorend zijn voor een gelijkmatige economische groei (conjuncturele stabilisatie). Dit wordt bereikt door een trendmatig begrotingsbeleid.

Overheidsregels zijn nodig, maar het aantal regels voor bedrijven is doorgeschoten. Administratieve lasten moeten waar mogelijk beperkt worden. Dit geeft meer ruimte aan ondernemerschap en draagt zo bij aan economische groei.

Verantwoordelijkheid

De minster van Financiën is verantwoordelijk voor:

• Het opstellen van het algemeen financieel-economisch beleid en het begrotingsbeleid;

• De doelmatigheid en doeltreffendheid van uitgaven (samen met departementen);

• De rechtmatigheid van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten (systeemverantwoordelijk);

• Vermindering administratieve lasten (samen met EZ).

Succesfactoren

Het behalen van deze doelstelling hangt af van:

• politieke prioriteiten;

• economische omstandigheden.

Meetbare gegevens

Prestatie-indicatorBasiswaarde 2003200420052006Waarde 2007
Vermindering administratieve lasten (in %)2691625

3.8.2 Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel budgettaire gevolgen (x € 1000)
 2005200620072008200920102011
Verplichtingen28 28531 23931 35029 11227 02725 66725 667
Apparaatsuitgaven28 25831 23931 35029 11227 02725 66725 667
        
Uitgaven28 09131 23931 35029 11227 02725 66725 667
Apparaatsuitgaven28 09131 23931 35029 11227 02725 66725 667
        
Ontvangsten4 7165 3864 9424 6424 6424 6424 642
Apparaatsontvangsten4 7165 3864 9424 6424 6424 6424 642

Grafiek budgetflexibiliteit

Aangezien artikel 8 geen programmagelden betreft (alleen apparaatsuitgaven) is geen grafiek budgetflexibiliteit opgenomen.

3.8.3 Operationele doelstellingen

3.8.3.1 Operationele doelstelling 1

Het handhaven van de uitgaven- en lastenkaders

Motivering

Om ervoor te zorgen dat uitgaven en inkomsten niet uit de hand lopen (=budgettaire discipline). Budgettaire discipline is belangrijk omdat dit ervoor zorgt dat de prioriteiten van een kabinet, zoals vastgelegd in de begroting, worden gerealiseerd. De kaders dragen ook bij aan een gelijkmatige economische groei (conjuncturele stabilisatie) tijdens de kabinetsperiode. De groei van de uitgaven ligt vast, waardoor procyclisch beleid (=meer uitgaven bij hoogconjunctuur en bezuinigingen bij laagconjunctuur) wordt vermeden. De inkomsten mogen meebewegen met de economische groei, waardoor de lasten dalen in laagconjunctuur en stijgen in hoogconjunctuur.

Instrumenten

• Bijhouden van de uitgaven en lastenontwikkeling en ervoor zorgen dat het uitgavenkader niet wordt overschreden (en wordt onderschreden in geval van conjuncturele meevallers);

• Het opstellen van belastingramingen en het toetsen van het lastenkader;

• Bezuinigingen doorvoeren en/of lasten verzwaren als het tekort de 3%-grens van het Verdrag van Maastricht overschrijdt, ook als de kaders niet worden overschreden.

Meetbare gegevens

Prestatie indicator200420052006Streefwaarde 2007
Structurele EMU-saldo (in % BBP)– 1,00,60,40,0
Afwijking van uitgavenkader totaal (mrd.)– 2,8– 1,9– 0,3– 0,3
w.v. Rijksbegroting in enge zin– 2,8– 1,50,0– 0,9
w.v. Zorg1,40,60,60,6
w.v. Sociale Zekerheid– 1,3– 0,9– 0,90,0
Lastenontwikkeling1,81,3– 3,3– 1,0

KengetalWaarde 2004Waarde 2005Waarde 2006Waarde 2007
Feitelijke EMU-saldo (in % BBP)– 1,8– 0,30,10,2
EMU-schuldquote (in % BBP)52,652,950,247,9
Groei BBP (in %)2,01,53

3.8.3.2 Operationele doelstelling 2

Gestelde overheidsdoelen worden met zo weinig mogelijk middelen bereikt

Motivering

Het oplossen van maatschappelijke problemen en het vervullen van wensen van burgers kost bijna altijd veel geld. Hiervoor moet belasting worden geheven. Het parlement en de belastingbetaler moeten erop kunnen rekenen dat er zuinig wordt omgegaan met dit belastinggeld. En dat door een goede bedrijfsvoering de kosten die samenhangen met het uitgeven van geld zo laag mogelijk blijven.

Instrumenten

Begroting

• Het beoordelen van beleidsvoorstellen op doelmatigheid en doeltreffendheid;

• Departementen aanzetten om ex ante beleidsevaluaties te laten uitvoeren;

• Initiëren en uitvoeren van interdepartementale beleidsonderzoeken (IBO’s);

• Evaluatieonderzoek en beleidsdoorlichtingen:

– Handhaven van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek en beleidsinformatie 2006;

– Workshops beleidsdoorlichting: hiermee worden departementen ondersteund in het opzetten van beleidsdoorlichtingen;

• Toegankelijkheid en kwaliteit begrotingsstukken:

– Rijksbegrotingvoorschriften omvat sjabloon beleidsartikel, dit is een handreiking waarmee artikelen samenhangend en toegankelijker en beter toetsbaar worden;

– In workshops begrotingsschrijven worden departementen ondersteund bij het schrijven van beleidsartikelen;

– Workshops Niet-financiële informatie.

Bedrijfsvoering

• Modernisering Comptabele wet- en regelgeving: aanpassen en vereenvoudigen van de comptabele regelgeving. Hierdoor hebben overheidsdiensten de ruimte om de bedrijfsvoering toe te spitsen op hun eigen situatie, waardoor zij doelmatiger kunnen werken;

• Stimuleren van departementen tot terugdringen van lagere financiële regelgeving en het terugdringen van beheers- en controlelasten van de overheid;

• Stimuleren van toepassing van single information (één keer informatie verstrekken) en single audit (één keer verantwoorden) door departementen;

• De verantwoording over Europese Geldstromen wordt gestroomlijnd door het samenvoegen van de individuele verantwoordingen van departementen aan Europa tot één nationale verklaring;

• Stimuleren van doorlichtingen van bedrijfsvoeringsprocessen (operational audits) door departementen;

• Stimuleren van departementen tot leren van elkaar door het uitwisselen van best practices, het organiseren van thema-bijeenkomsten, workshops en congressen, en het opstellen van benchmarks. In het Interdepartementaal Overleg Financieel Economische Zaken (IOFEZ) wordt op regelmatige basis kennis uitgewisseld over financiële en budgettaire aangelegenheden met de experts van departementen. Financiën zit het IOFEZ voor;

• Baten-lastendiensten:

– Beleidslijn instellingsprocedure baten-lastendiensten 2003;

– Beoordelen aanvragen;

– Ondersteuning Baten-lastendiensten, vooral op het terrein van het inzichtelijk maken van de doelmatigheid;

• Pilot baten-lastenstelsel: in 2007 wordt LNV ondersteund bij de uitvoering van deze pilot met het werken met een baten-lastenadministratie;

• Gevolg geven aan het kabinetsstandpunt op het IBO naar Verzelfstandigde organisaties op rijksniveau, waarbij door Financiën in het bijzonder gekeken wordt naar de mogelijkheden om ZBO’s meer mee te laten lopen in het hoofdbesluitvormingsmoment van de rijksbegroting.

Meetbare gegevens

Prestatie-indicatorWaarde 2004Waarde 2005Waarde 2006Streefwaarde 2007
Aantal uitgevoerde beleidsdoorlichtingen*nvtnvt20> 26

* Departementen hebben de verplichting tot periodieke beleidsdoorlichtingen van algemene of operationele doelstellingen, aansluitend bij de beleidscyclus

3.8.3.3 Operationele doelstelling 3

Overheidsmiddelen worden rechtmatig besteed, dus zoals vastgelegd in wet- en regelgeving

Motivering

Om de Staten-Generaal en de burger zekerheid te geven dat geld aan de afgesproken doelen en op de afgesproken wijze wordt uitgegeven, dus dat de uitgaven rechtmatig zijn.

Instrumenten

• Uniformering controleaanpak via het Handboek Auditing Rijksoverheid (HARo) waarmee departementen worden ondersteund bij het rechtmatig uitvoeren van de begroting;

• Het voeren van vaktechnisch overleg met en het stimuleren van het uitwisselen van ervaringen tussen de auditdiensten in het kader van het Interdepartementaal Overleg Departementale Auditdiensten (IODAD). Financiën zit het IODAD voor;

• Monitoren van en zonodig interveniëren in de uitvoering van de begroting door de departementen.

Meetbare gegevens

Prestatie-indicator200220032004200520062007
Rechtmatigheid uitgaven, verplichtingen en ontvangsten> 99%> 99%> 99%> 99%> 99%> 99%

Kengetal2002200320042005
Aantal door AR geconstateerde ernstige onvolkomenheden over jaar t7863
Aantal aangekondigde bezwaaronderzoeken voor jaar t+1 door AR1020

3.8.3.4 Operationele doelstelling 4

Verminderen van kosten en overlast voor bedrijven die voortkomen uit informatieverplichtingen met een kwart in 2007 ten opzichte van 31 december 2002

Motivering

Om doorgeschoten regelgeving terug te dringen. Hierdoor worden administratieve lasten verminderd, en krijgen ondernemers meer ruimte voor ondernemerschap. Administratieve Lasten (AL) zijn daarbij gedefinieerd als kosten om te voldoen aan informatieverplichtingen van wet- en regelgeving ( www.administratievelasten.nl).

Instrumenten

• Standaard Kosten Model waarmee alle administratieve lasten op dezelfde wijze worden gekwantificeerd;

• Handhaven van het administratieve lastenkader, door voorkomen van onnodige nieuwe administratieve lasten en toezicht te houden op de afgesproken AL-reducties door departementen;

• Kennisuitwisseling en gezamenlijke projecten met andere departementen, gemeenten, provincies en waterschappen waar eveneens AL-projecten lopen;

• Internationale kennisuitwisseling op AL-terrein via het Standard Cost Model – network.

Meetbare gegevens

Prestatie-indicator2004Streefwaarde 2007Streefwaarde 2008Streefwaarde 2009Streefwaarde 2010Streefwaarde 2011
Reductie netto-administratieve lasten (cum. x € miljard)0,94,14,14,14,14,1

3.8.3 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid

 200620072008200920102011
Algemene doelstelling      
Visitatiecommissie over bijdrage van DGRB aan bevordering doelmatigheid en doeltreffendheid overheidsuitgaven     
Doorlichting begrotingssystematiek door de Studiegroep Begrotingsruimte    
Operationele doelstelling 1      
Jaarlijkse beoordeling Nederlands Stabiliteitsprogramma door EFC/Ecofin
Jaarlijkse IMF-artikel IV consultatie
IMF – Fiscal ROSC naar Werking en transparantie begrotingssystematiek     
Operationele doelstelling 2      
Kwaliteitsplan auditfunctie     
Operationele doelstelling 4      
Visitatie OESO/Wereldbank voor aanpak terugdringen administratieve lasten     

□ Beleidsdoorlichting

♦ Overig evaluatie-onderzoek