Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

Artikel 9. Verminderen van risico’s van stoffen, afval, straling en GGO’s

9.1. Algemene beleidsdoelstelling

9.1.1. De beheersing van risico’s voor mens en milieu bij het omgaan met stoffen, afvalstoffen, radioactieve stoffen, straling en genetisch gemodificeerde organismen (GGO ’s), rekening houdend met sociale en economische factoren

Omschrijving

Om mens en milieu te beschermen tegen maatschappelijk onaanvaardbaar geachte, beheersbare gezondheidsrisico’s.

• VROM formuleert beleid, beheer en onderhoud van de normstelling en andere beleidsinstrumenten op het gebied van chemische stoffen, afvalstoffen, straling en genetisch gemodificeerde organismen;

• VROM coördineert het thema Verspreiding en de daaraan gerelateerde doel- en taakstellingen;

• VROM levert expertise op de beleidsvelden stoffen, afvalstoffen, straling en bioveiligheid.

Verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor de implementatie en uitvoering van EU-regelgeving en de uitvoering van wettelijke taken op het gebied van stoffen, voor de acties die voortkomen uit de nota Nuchter Omgaan met Risico’s en het actieprogramma «Gezondheid en Milieu», voor de sturing van het afvalstoffenbeleid, voor de bescherming van de burgers tegen de gevaren van ioniserende en niet-ioniserende straling en voor de veiligheid van mens en milieu bij handelingen met genetisch gemodificeerde organismen.

Succesfactoren

Het behalen van deze doelstelling hangt af van een groot aantal factoren (zoals internationale ontwikkelingen, stand van de techniek). Essentieel is de betrokkenheid van een groot aantal organisaties, het bedrijfsleven, andere overheden en alle burgers.

Meetbare gegevens

Er is niet één indicator te creëren om de mate van bereik van dit algemene doel te formuleren en te meten. Voor de risico’s van stoffen, afvalstoffen, straling en GGO’s zijn allerlei specifieke doelen en normen bepaald. Deze zijn bij de operationele doelen opgenomen. De feitelijke risico’s worden bepaald en afgewogen tegen de doelen en normen.

Tabel 9.1. Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1000)
Bedragen x € 1 0002005200620072008200920102011
Verplichtingen:60 36726 94626 28727 50027 53726 46626 418
Uitgaven:34 06035 02641 06236 10031 53729 77327 368
Waarvan juridisch verplicht  38 00016 00012 4009 6005 900
Programma:28 80629 81735 88730 92226 35824 59522 190
Veilig gebruik van chemische stoffen:2 77014 32415 01510 0155 0153 8552 615
        
Reductie van milieubelasting door afvalstoffen:23 54312 65514 25113 18613 22213 26913 269
        
Bescherming tegen straling:1 5412 1133 2663 2163 2163 2663 251
        
Verantwoorde toepassing van ggo’s:9527253 3554 5054 9054 2053 055
Apparaat artikel 9 (DGM)5 2545 2095 1755 1785 1795 1785 178
Ontvangsten:02001 2502 4002 8002 100950

Grafiek 9.1. budgetflex in % per operationeel doel in het begrotingsjaar 2007



kst99340_2_09.gif

Operationeel doel:

1. Veilig gebruik van chemische stoffen

2. Reductie van milieubelasting door afvalstoffen

3. Bescherming tegen straling

4. Verantwoorde toepassing van ggo’s

Toelichting:

Bij het operationeel doel «Veilig gebruik van chemische stoffen» zitten de bestuurlijk gebonden uitgaven deels in de uitvoeringssfeer, bijvoorbeeld kosten die gepaard gaan met het uitvoeren van regelingen.

9.2. Operationele doelstellingen

9.2.1. Veilig gebruik van chemische stoffen

Motivering

Om een situatie te realiseren waarin mens en milieu hooguit verwaarloosbare risico’s lopen als gevolg van de schadelijke effecten van stoffen en andere milieuagentia.

Instrumenten

• Invoering Nieuw EU-stoffenbeleid (2006–2010): voorbereiden en implementeren van de EU-verordening REACH;

• Uitvoering stoffenbeleid Mondiaal: uitvoeren van de verplichtingen die samenhangen met de internationale strategie chemie en diverse verdrags-verplichtingen (Verdrag van Stockholm, Verdrag van Rotterdam, etc.);

• Uitvoering huidig EU-regelgeving stoffenbeleid m.b.t. regelgeving over nieuwe en bestaande stoffen, EU-verbodsrichtlijnen en de Wet milieugevaarlijke stoffen;

• Uitvoering stoffenbeleid NL: o.a. monitoren emissiereductie, uitvoeren convenant stoffen, herzien van het asbestverwijderingsbesluit en sanering asbestwegen 2e fase;

• Vormgeven en uitvoeren beleid Nuchter Omgaan met Risico’s;

• Uitvoering programma Gezondheid en Milieu 2006–2010;

• Inrichting Expertisecentrum Gezondheid en Milieu (binnenmilieu, stoffen en straling);

• Ontwikkelen van beleid m.b.t. risico’s van nanotechnologie.

Meetbare gegevens

• Tijdige implementatie van nieuwe regelgeving inzake EU-Verordening REACH (hoofdstuk 9 Wm; tijdig: d.w.z. twee weken na publicatie van de regelgeving);

• Het halen van het aantal geregistreerde stoffen, zoals dat per uitvoeringstermijn in REACH is afgesproken (in de jaren 2008, 2010, 2013 en 2018). Welke stoffen er op welke termijn moeten zijn geregistreerd, is nog onderwerp van onderhandeling in Brussel, medio 2007 zal dit afgerond zijn;

• Beleidsindicator emissies prioritaire stoffen en beleidsindicator milieukwaliteit prioritaire stoffen. De indicatoren geven voor het ensemble van prioritaire stoffen aan in hoeverre de streefwaarde nog wordt overschreden (doel is de streefwaarde voor 2010 halen voor elke prioritaire stof).


Basiswaarde voor REACH is het jaar 2005 waarin geen stof is geregistreerd (zie NMP4, bijlage Prioritaire Stoffen).


Streefwaarden:

• Met alle stoffen wordt uiterlijk 2020 verstandig, voorzichtig en met voorzorg omgegaan door alle gebruikers, producenten en importeurs, doordat kennis over risico’s van stoffen bekend is en op basis daarvan adequate maatregelen zijn genomen, zodat mens en milieu geen of verwaarloosbaar risico’s lopen;

• Emissies van alle stoffen veroorzaken in 2020 geen of verwaarloosbare risico’s voor mens en milieu en de milieukwaliteit wordt in 2020 niet door stoffen aangetast.


Planning:

• Implementatie EU-Verordening, (hoofdstuk 9 Wm) in 2007;

• Registratie (gebruik) van de in potentie meest gevaarlijke stoffen uiterlijk per 2010;

• Registratie (gebruik) van de in potentie gevaarlijke stoffen uiterlijk per 2013;

• Registratie (gebruik) van de overige stoffen uiterlijk per 2018.

9.2.2. Reductie van milieubelasting door afvalstoffen

Motivering

Om de afvalstoffen zodanig te beheren dat de gevolgen voor het milieu aanvaardbaar zijn, is het streven erop gericht om de stroom afvalstoffen te verkleinen en lekvrij te beheren.

Instrumenten

• Vernieuwen landelijk afvalbeleid: o.a. opstellen van het LAP-II (2008–2018);

• Ontwikkelen en vastleggen beleid t.a.v. preventie en nuttige toepassing afval, o.a. vormgeven van het instrument producentenverantwoordelijkheid, ketenbeleid, beleid t.a.v. energie uit afval en biomassa;

• Vormgeven van beleid t.a.v. afvalverwijdering, wat betreft storten en verbranden;

• Wijzigen en uitvoeren regelgeving afvalbeleid en handhaving daarvan, o.a. implementeren EU-richtlijnen en opstellen algemene regels voor afvalverwerking;

• Vormgeven internationaal beleid (inclusief gelijkwaardig speelveld in Europa), o.a. voorbereiden EU-afvalstrategie en EU-richtlijnen;

• Uitwerken Toekomstagenda Milieu m.b.t. afvalbeleid, o.a. door het ontwikkelen van een actieplan innovatie afvalbeheer i.s.m. de afvalsector;

• Aansturen uitvoeringsorganisaties op het gebied van afvalbeheer.

Meetbare gegevens

Tabel 9.2. Basiswaarden en streefwaarden afvalaanbod/-verwerking
OmschrijvingRealisatie (in Mton)Realisatie (in Mton)Doelstelling (in Mton)
 200020042012
Aanbod636266
Nuttige toepassing515155
Verbranden788
Storten522
Lozen011

Bron: LAP-1

9.2.3. Bescherming tegen straling

Motivering

Om de situatie waarbij mensen en milieu zoveel als redelijkerwijs mogelijk is beschermd worden tegen de risico’s van ioniserende en niet-ioniserende straling te handhaven.

Instrumenten

• Regelgeving straling en kernenergie aanpassen, implementeren en uitvoeren, incl. afhandelen vergunningaanvragen Kernenergiewet en aanpassing besluit stralingsbescherming;

• Randvoorwaarden kerncentrales uitwerken en wettelijk vastleggen, en verder ontwikkelen (mogelijk herziening Kernenergiewet);

• Vernieuwen en uitvoeren beveiligingsbeleid m.b.t. nucleaire inrichtingen en radioactieve bronnen, incl. transport en opslag;

• Vernieuwen en uitvoeren beleid opslag, opwerking radioactief afval, o.a. directe of uitgestelde ontmanteling nucleaire inrichtingen, wel/niet partitioning, wel/niet opwerken en onderzoek naar eindberging;

• Uitvoeren en aanpassen van regelgeving m.b.t. radioactieve stoffen (incl. transport, natuurlijke bronnen, sludges, radioactief schroot);

• Ontwikkelen en implementeren van beleid straling, elektromagnetische velden en niet-ioniserende straling (in en om woningen, gebruiksartikelen, hoogspanningslijnen), incl. voorlichting en onderzoeksprogramma;

• Voorbereiden van en deelname aan internationaal beleid: EU, IAEA, en OSPAR.

Meetbare gegevens

Vijfjaarlijks worden emissies en immissies van ioniserende straling door het RIVM bepaald en gerapporteerd aan de Tweede Kamer.


Basiswaarde:

De gemiddelde stralingsdosis bedroeg in Nederland in 1988 en 2000 resp. 2,4 en 2,5 mSv/jr. (millisievert per jaar). De toename wordt vooral toegeschreven aan de medische diagnostiek.


Streefwaarde:

De beleidsdoelstelling van het Nederlandse stralingsbeleid wordt bepaald door het «redelijkerwijs»criterium. De stralingsbelasting vanwege inrichtingen ligt doorgaans ver beneden de wettelijke grenswaarden.

Voor het onderdeel hoogspanningslijnen wordt aan gemeenten, provincies en branche (ENERGIENet) geadviseerd om te vermijden dat nieuwe situaties met blootstellingen van meer dan 0,4 microtesla ontstaan.


Planning:

De eerste integrale Beleidsmonitoring Straling van het RIVM zal voorjaar 2007 naar de Tweede Kamer worden gezonden.

9.2.4. Verantwoorde toepassing van genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s)

Motivering

Om mens en milieu tegen de risico’s van GGO’s te beschermen en de burger waarborgen te geven voor veiligheid, transparantie van de besluitvorming en keuzevrijheid bij de toepassing van GGO’s en om de kansen van biotechnologie verantwoord en zorgvuldig te benutten.

Instrumenten

• Verkennen en ontwikkelen GGO beleid, o.a. biotechnologie als mogelijke oplossing voor milieuproblemen en evaluatie technologische mogelijkheden;

• Uitvoeren GGO beleid en nationale regelgeving, o.a. afhandelen van vergunningen- en marktaanvragen;

• Uitvoeren EU regelgeving t.a.v. GGO’s;

• Uitvoeren plan van aanpak benutten kansen biotechnologie;

• Voorbereiden kabinetsstandpunt over de trendanalyse biotechnologie in samenwerking met het ministerie van LNV.

Meetbare gegevens

Prestatie-indicatoren:

De milieueffecten van GGO’s die in het milieu worden geïntroduceerd, worden vergeleken met de milieueffecten die de gangbare landbouw heeft op het milieu;

De milieueffecten van GGO’s die in laboratoria worden gebruikt, worden vergeleken met de milieueffecten die werkzaamheden met wildtype organismen hebben op het milieu.


Streefwaarden:

Geen schade aan de biodiversiteit door de doelbewuste introductie van GGO’s in het milieu, in vergelijking met de gangbare landbouw;

De milieusituatie als gevolg van werkzaamheden met GGO’s in laboratoria wordt niet slechter in vergelijking met werkzaamheden met wildtype organismen in laboratoria.

Planning

Planning:

Er is in dit operationeel doel geen sprake van een planhorizon, omdat de bescherming van de biodiversiteit en het milieu een doorgaand item van zorg is. De huidige situatie is stabiel.

9.3. Overzicht beleidsonderzoeken

Tabel 9.3. Overzicht beleidsonderzoeken
Soort onderzoekOnderwerp onderzoekAlg.doel/Op.doelA. StartB. Afgerond
BeleidsdoorlichtingDoorlichting Stoffen, Afvalstoffen, Straling en GGO’s9.1A. 2008B. 2008
    
Effecten onderzoek ex postNiet van toepassing  
    
Overig evaluatieonderzoekJaarlijkse monitoring van doelstellingen uitvoering stoffenbeleid9.2.1A. 2007B. 2007
 Tussentijdse evaluatie doelstellingen vernieuwing stoffenbeleid (REACH/SOMS)9.2.1A. 2007B. 2007
 Tussentijdse evaluatie internationale doelstellingen Omgaan met risico’s9.2.1A. 2007B. 2007
 Landelijk Afvalbeheerplan II9.2.2A. 2007B. 2007
 Algehele evaluatie hoofdstuk Afvalstoffen Wm (art. 21.1)9.2.2A. 2007B. 2007
 Jaarlijkse monitoring LAP II9.2.2A. 2007B. 2007
 Straling in de woningen (stand still woning)9.2.3A. 2007B. 2007
 Vierjaarlijkse wettelijke evaluatie Commissie Genetische Modificatie9.2.4A. 2007B. 2007