Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

27 Regulering van individuele arbeidsrelaties

Bescherming van werknemers binnen een arbeidsrelatie onder waarborging van voldoende flexibiliteit voor de werkgever.

Omschrijving van de samenhang in het beleid

Om werknemers een basisniveau van bescherming te bieden dat in overeenstemming is met de maatschappelijke ontwikkelingen en voldoende ruimte biedt voor eigen verantwoordelijkheid van sociale partners. Instrumenten hierbij zijn regelgeving, bevordering van de naleving daarvan en voorlichting op het gebied van ondermeer ontslag, gelijke behandeling bij de arbeid, arbeidsrecht en arbeids- en rusttijden.

Verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor:

• Een basisniveau aan arbeidsrechtelijke bescherming en ordening;

• Het bevorderen van de naleving en het toezicht op de naleving.

Succesfactoren

Behalen van deze doelstelling hangt af van:

• Het maatschappelijk draagvlak;

• De mate waarin sociale partners hun eigen verantwoordelijkheid nemen voor zelfregulering;

• Het kunnen beschikken over voldoende effectieve handhavingsinstrumenten om de naleving te bevorderen dan wel af te dwingen, hetzij door de overheid, hetzij door betrokken partijen.

Effectgegevens

Behalen van deze doelstelling heeft als effecten dat:

• Een goede balans blijft bestaan tussen de rechten en de plichten voortvloeiend uit een arbeidsovereenkomst, alsmede een adequaat stelsel van ontslagbescherming;

• Op de arbeidsmarkt minder ongerechtvaardigde verschillen bestaan in de behandeling van werkzoekenden en werknemers;

• De risico’s voor de werknemer met betrekking tot de veiligheid en de gezondheid verminderd worden voorzover deze verband houden met de arbeids- en rusttijden, en bij het opstellen van de werkroosters in redelijkheid rekening gehouden wordt met de persoonlijke omstandigheden van de werknemer.

Tabel budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 27.1: Begrotingsuitgaven artikel 27 (x € 1 000):
Artikelonderdeel2005200620072008200920102011
Verplichtingen2 7312 8608 213544444444444
Uitgaven2 6232 8608 213544444444444
        
Programmauitgaven4306691 843544444444444
Waarvan juridisch verplicht  20%0%0%0%0%
Operationele doelstelling 1       
Subsidies4306691 843544444444444
        
Apparaatsuitgaven2 1932 1916 3700000
Apparaatsuitgaven2 1932 1916 3700000
        
Ontvangsten31300300300300300300

Toelichting:

De uitgaven voor operationele doelstelling 1 betreffen subsidies aan het Expertisecentrum LEEFtijd en subsidies voor het Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen (2007). Met ingang van 2008 wordt de huidige subsidieconstructie met het Expertisecentrum LEEFtijd beëindigd en gaat LEEFtijd over op projectsubsidies.

De ontvangsten betreffen boetenopbrengsten Arbeidstijdenwet (ATW) (€ 0,3 miljoen per jaar) en (vanaf 2007) wettelijk minimumloon (WML) (bedrag nog onbekend) opgelegd door de Arbeidsinspectie.

Grafiek Budgetflexibiliteit per Operationele doelstelling 2007



kst99344_2_08.gif

Operationele doelstelling 1: Bevorderen van gelijke kansen op (toegang tot) de arbeidsmarkt door bescherming te bieden tegen ongelijke behandeling bij arbeid en beroep.

Motivering

Om werknemers en werkzoekenden bescherming te bieden tegen ongelijke behandeling en te waarborgen dat een ieder gelijke kansen heeft op het terrein van arbeid.

Instrumenten

• Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid;

• Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen;

• Wet verbod van onderscheid op grond van arbeidsduur;

• Wet gelijke behandeling van tijdelijke en vaste werknemers;

• Commissie gelijke behandeling;

• Commissie klachtenbehandeling aanstellingskeuringen;

• Werkgroep «Gelijke beloning, dat werkt!» (Kamerstukken II, 2005/2006, 27 099, nr. 14);

• Subsidie aan Expertisecentrum LEEFtijd;

• Het ondersteunen van werkgevers onder andere via de Managementtool gelijke beloning, de Handleiding sekseneutrale functiewaardering en de Leidraad aanstellingskeuringen;

• Voorlichting aan betrokken partijen (werkgevers, werknemers, ondernemingsraden, belangenorganisaties);

• Subsidies in het kader van het Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen (2007).

Activiteiten

• Integratie van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen en de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte in de Algemene wet gelijke behandeling;

• Implementatie van herziene tweede richtlijn (gelijke behandeling m/v, seksuele intimidatie) in de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen en het Burgerlijk Wetboek. (Kamerstukken I + Kamerstukken II, 2005/2006, 30 237);

• De voorbereiding van het Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen (2007);

• Het terugdringen van ongelijke beloning in strijd met de wet door voorlichting, onderzoek, ontwikkeling van instrumenten en overleg met sociale partners;

• Bevorderen van een zorgvuldig werving- en selectiebeleid en het tegengaan van niet-functionele aanstellingskeuringen (door evaluatie van de Wet Medische Keuringen);

• Ontwikkelen van de discriminatiemonitor arbeidsmarkt in samenwerking met sociale partners en andere relevante organisaties;

• Het tegengaan van negatieve beeldvorming en discriminatie van etnische minderheden op de arbeidsmarkt (als vervolg op het Breed Initiatief Maatschappelijke Binding);

• Het tegengaan van ongerechtvaardigd leeftijdsonderscheid door voorlichting, overleg met sociale partners, het volgen van jurisprudentie en overleg en samenwerking met het Expertisecentrum LEEFtijd.

Doelgroepen

• CAO partijen;

• Individuele werknemers en werkgevers;

• Intermediairs op de arbeidsmarkt;

• Ondernemingsraden;

• Relevante belangenorganisaties.

Indicatoren

• De gecorrigeerde beloningsverschillen fungeren als indicator voor de stand van beloningdiscriminatie;

• De ongecorrigeerde beloningsverschillen fungeren als indicator voor de stand van de emancipatie;

• Het streven is erop gericht dat zowel de gecorrigeerde als de ongecorrigeerde beloningsverschillen afnemen.

 Realisatie 2002Realisatie 2004Streven 2008Streven 2010
Gecorrigeerde beloningsverschillen    
Verschil man-vrouw bedrijfsleven7%7%16%5%
Verschil man-vrouw overheid3%4%13,5%3%
     
Ongecorrigeerde beloningsverschillen    
Verschil man-vrouw bedrijfsleven22%21%120%19%
Verschil man-vrouw overheid14%14%113%12%

Bronnen: SZW, De arbeidsmarktpositie van werknemers in 2002.

1 Voorlopige gegevens over 2004. Definitieve gegevens over 2004 komen eind 2006 beschikbaar.


Kengetallen
 200320042005
Commissie gelijke behandeling   
Aantal oordelen op terrein van arbeid   
– geslacht58%37% 
– leeftijd0%9% 
– handicap0%8% 
– overig42%46% 
Totaal aantal127204 
Commissie klachtenbehandeling aanstellingskeuringen   
Klachten121716
Vragen97139143
Totaal109156159

Bronnen: Commissie gelijke behandeling; Commissie klachtenbehandeling aanstellingskeuringen, Jaarverslag 2005

Operationele doelstelling 2: Zorgdragen voor een goede balans tussen rechten en plichten van werkgevers en werknemers voortvloeiend uit de arbeidsovereenkomst.

Motivering

Om de arbeidsrechtelijke bescherming van werknemers te waarborgen zonder daarbij het belang van werkgevers voor het goed kunnen functioneren van de onderneming uit het oog te verliezen.

Instrumenten

• Arbeidsovereenkomstenrecht;

• Buitengewoon Besluit arbeidsverhoudingen 1945;

• Wet melding collectief ontslag;

• Ontslagbesluit;

• Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag;

• Besluit minimumjeugdloonregeling;

• Beleidsregels Werktijdverkorting;

• Monitor naleving Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag.

Activiteiten

• De inrichting van het ontslagrecht nader bezien mede aan de hand van het advies van de SER over sociaal-economische ontwikkeling op middellange termijn (MLT-advies SER);

• Het verbeteren van de handhaving en naleving van de WML door het invoeren van een bestuurlijke handhaving. Het voornemen bestaat om hiervoor een wetsvoorstel in te dienen;

• Vergunningverlening door het CWI ex art. 6 BBA 1945 (ontslagvergunning);

• Vergunningverlening ex art. 8 BBA 1945 (ontheffing verbod op werktijdverkorting);

• Voorlichting.

Doelgroepen

• Werknemers;

• Werkgevers.

Indicatoren

• Output/outcome zijn moeilijk objectief meetbaar. De doelstelling van het beleid is te komen tot een transparante regelgeving waarbij op evenwichtige wijze rekening wordt gehouden met zowel de bescherming van de werknemers als met de benodigde flexibiliteit voor de werkgever. Voor dit evenwicht is geen objectieve indicator te geven.

Kengetallen
 200320042005
Ontslagen   
Aantal ontslagaanvragen CWI85 88190 25374 634
Waarvan via collectieve aanvraag (in %)14%15%16%
Aantal ontbindingsverzoeken rechtbanken78 49172 01167 608
Totaal aantal aanvragen en verzoeken164 372162 264142 242
Aanvragen WTV (werktijdverkorting)   
Aantal aanvragen1 712347191
Aantal toegewezen1 39918586

Bronnen: Ontslagstatistiek Jaarrapportage 2005, WTV rapportage 2005

Operationele doelstelling 3: Zorgdragen voor een adequaat normstelsel voor arbeids- en rusttijden.

Motivering

Om bescherming inzake veiligheid en gezondheid van de werknemer te bieden, voorzover dit verband houdt met de arbeidsen rusttijden en te bevorderen dat bij het opstellen van werkroosters in redelijkheid rekening wordt gehouden met de persoonlijke omstandigheden van werknemers en dat werkgevers en werknemers daarin een actieve rol spelen en hun eigen verantwoordelijkheid nemen.

Instrumenten

• Arbeidstijdenwet (ATW);

• Arbeidstijdenbesluit (ATB);

• Arbeidstijdenbesluit vervoer (ATB-v);

• Nadere Regeling Kinderarbeid.

Activiteiten

• Het implementeren van het wetsvoorstel vereenvoudiging ATW (Kamerstukken II, 2005–2006, 30 532, nrs. 103);

• Het bijdragen aan het totstandkomen en wijzigen van internationale regelgeving, zoals de EU-richtlijn betreffende een aantal aspecten van de organisatie van arbeidstijd;

• Implementatie van en rapportage over internationale regelgeving (o.a. gewijzigde arbeidstijdenrichtlijn, ILO-verdragen);

• Het controleren, handhaven en sanctioneren van wetgeving door de Arbeidsinspectie;

• Voorlichting.

Doelgroepen

• Werkgevers en werknemers;

• Kinderen, jeugdigen en vrouwen rond de bevalling;

• Zelfstandigen in geval van veiligheidsrisico’s voor derden.

Indicatoren

• Output/outcome zijn moeilijk objectief meetbaar. De doelstelling van het beleid is te komen tot een transparante regelgeving waarbij op evenwichtige wijze rekening wordt gehouden met zowel de bescherming van de werknemers als met de benodigde flexibiliteit voor de werkgever. Voor dit evenwicht is geen objectieve indicator te geven.

Overzicht beleidsdoorlichtingen en effectonderzoeken

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van beleid:
Soort onderzoekOnderwerp onderzoekAD/ODA. StartB. AfgerondVindplaats
BeleidsdoorlichtingGeen   
Effectenonderzoek ex postMonitor naleving Wet minimumloon en minimumvakantiebijslagOD2A: 2006B: 2006 
Overig evaluatieonderzoekEvaluatie Algemene wet gelijke behandelingOD1A: 2005B: 2006 
 Evaluatie Wet medische keuringenOD1A: 2005B: 2006 
 Vervolgevaluatie Wet flexibiliteit en zekerheidOD2A: 2006B: 2007 
 Evaluatie klokkenluidersregelingen in ondernemingenOD2A: 2006B: 2006Kamerstukken II, 2005/2006, 30 636, nr. 1

De vervolgevaluatie van de Wet flexibiliteit en zekerheid vloeit voort uit een toezegging de effecten van deze wet onder wisselende economische omstandigheden te blijven volgen (Kamerstukken II, 2004/2005, 30 108, nr. 1).


De evaluatie van de Algemene wet gelijke behandeling vindt plaats onder primaire verantwoordelijkheid van de minister van BZK en die van de Wet medische keuringen onder primaire verantwoordelijkheid van de minister van VWS.