Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

31 Inkomensbescherming met activering bij arbeidsongeschiktheid

Zorgdragen voor adequate bescherming met activerende voorwaarden tegen de financiële risico’s bij arbeidsongeschiktheid.

Omschrijving van de samenhang in het beleid

Om werknemers en jonggehandicapten te beschermen tegen het risico van gebrek aan inkomen als gevolg van ziekte en arbeidsongeschiktheid. SZW creëert de voorwaarden voor het toekennen van de uitkeringen en zorgt voor de uitvoering door het laten verstrekken van uitkeringen door het UWV.

Verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor:

• de vaststelling van het niveau van de uitkering;

• de vormgeving van het wettelijk stelsel;

• sturing en toezicht op een rechtmatige, doelmatige en doeltreffende uitvoering door het UWV.

Succesfactoren

Behalen van deze doelstelling hangt af van:

• de effectieve uitvoering van de wetten door het UWV;

• de houding van de uitkeringsgerechtigden ten aanzien van het nalevingsniveau van wet- en regelgeving.

Effectgegevens

Behalen van deze doelstelling heeft als effecten dat:

• werknemers en jonggehandicapten adequaat worden beschermd tegen het risico van gebrek aan inkomen als gevolg van ziekte en arbeidsongeschiktheid;

• gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers worden gestimuleerd om arbeid te verrichten en zo mogelijk volledig te re-integreren;

• werkgevers worden gestimuleerd om gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers in dienst te houden of te nemen.

Tabel budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 31.1: Begrotingsuitgaven artikel 31 (x € 1 000):
Artikelonderdeel2005200620072008200920102011
Verplichtingen1 724 8861 787 1671 837 6911 892 3931 948 9062 001 2652 051 444
Uitgaven1 724 8861 787 1671 837 6911 892 3931 948 9062 001 2652 051 444
        
Programmauitgaven1 723 5471 783 0131 833 6031 892 3931 948 9062 001 2652 051 444
Waarvan juridisch verplicht  100%100%100%100%100%
Operationele doelstelling 2       
Wajonguitkeringslasten1 669 4471 731 0671 784 9031 844 5581 900 8271 952 9312 002 642
Wajonguitvoeringskosten54 10051 94648 70047 83548 07948 33448 802
        
Apparaatsuitgaven1 3394 1544 0880000
Apparaatsuitgaven1 3394 1544 0880000
        
Ontvangsten4 396000000

Toelichting:

Uitkeringslasten Wajong

De uitkeringslasten Wajong stijgen de komende jaren omdat het aantal Wajonggerechtigden toeneemt. Deels is dit een logisch gevolg van het feit dat het Wajong-bestand nog in opbouw is en er nog slechts weinig uitstroom door pensionering plaatsvindt. Deels is dit ook een gevolg van een forse stijging van de Wajonginstroom die de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden.

Uitvoeringskosten Wajong

De daling van de uitvoeringskosten in 2006 en latere jaren hangt samen met de uit SUWI-voortvloeiende efficiency-afspraken, waardoor vanaf 2006 ten opzichte van 2002 25% op de reguliere uitvoeringskosten wordt bespaard.

Tabel 31.2: Premie-uitgaven artikel 31 (x € 1 000)
Artikelonderdeel2005200620072008200920102011
Totaal uitgaven11 401 89211 256 56911 068 79810 799 08810 635 53010 530 06510 384 077
        
Programmauitgaven11 401 89211 256 56911 068 79810 799 08810 635 53010 530 06510 384 077
Operationele doelstelling 1       
WAOuitkeringslasten8 938 8568 420 8537 735 2246 988 1366 321 7785 702 9675 076 504
WAOuitvoeringskosten728 000751 276631 119469 027399 031359 506331 715
IVA uitkeringslasten068 585240 049449 235654 991855 6031 090 508
IVA uitvoeringskosten024 09548 36970 66693 532116 461140 502
WGA uitkeringslasten0120 142388 764655 320858 6321 037 4411 173 628
WGA uitvoeringskosten027 36847 08561 12972 85485 53897 005
ZW uitkeringslasten935 0361 115 1811 068 4251 067 0971 092 0831 129 5161 138 945
ZW uitvoeringskosten297 000256 518239 333229 417227 947227 046226 890
WAZuitkeringslasten471 000444 254406 224361 468317 829274 193230 555
WAZuitvoeringskosten32 00028 29721 57118 93916 77014 70611 515
Nominaal00242 635428 654580 083727 088866 310

Toelichting:

Uitkeringslasten WAO, IVA, WGA, ZW en WAZ

De uitkeringslasten WAO dalen de komende jaren omdat geen nieuwe instroom in de WAO meer plaatsvindt. Daartegenover staat dat de uitkeringslasten van de WIA langzaam stijgen omdat het WIA-bestand vanaf 2006 langzaam wordt opgebouwd. De eerste uitvoeringsgegevens van UWV wijzen er daarbij op dat de meeste WIA-uitkeringsgerechtigden een WGA-uitkering krijgen toegekend. Slechts een klein deel van de instroom betreft IVA-uitkeringen voor duurzaam volledige arbeidsongeschiktheid.

De uitkeringslasten ZW nemen de komende jaren geleidelijk toe. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging van de contractlonen als gevolg van de oplevende economie.

De uitkeringslasten WAZ nemen de komende jaren geleidelijk af. De reden hiervoor is, dat de toegang tot de WAZ per 1 augustus 2004 is beëindigd. Hierdoor zullen er geen nieuwe uitkeringen bijkomen (afgezien van een beperkt aantal oude rechten), terwijl het beëindigen van de lopende uitkeringen door blijft gaan. Bij de beëindigingen is het bereiken van de 65-jarige leeftijd de voornaamste oorzaak.

Uitvoeringskosten WAO, IVA, WGA, ZW en WAZ

Vanaf 2004 vertonen de uitvoeringskosten een dalende trend. Dit hangt samen met de uit SUWI-voortvloeiende efficiency-afspraken, waardoor vanaf 2006 ten opzichte van 2002 25% op de reguliere uitvoeringskosten wordt bespaard. Daarnaast wordt de daling bij de WAO veroorzaakt door de verminderde instroom als gevolg van de Wet Verbetering Poortwachter, van de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting 2003 en vanaf 2007 als gevolg van de geraamde besparingen als gevolg van de ingevoerde wet WIA. Een algemene toelichting op de uitvoeringskosten is opgenomen in bijlage 9 inzake ZBO’s en RWT’s.

Grafiek Budgetflexibiliteit per Operationele doelstelling 2007



kst99344_2_11.gif

Operationele doelstelling 1: Zorgdragen dat een permanente inkomensvoorziening wordt verstrekt aan volledig en duurzaam arbeidsongeschikte werknemers en een in principe tijdelijke inkomensvoorziening aan gedeeltelijk arbeidsgeschikte en tijdelijk volledig arbeidsongeschikte werknemers.

Motivering

Om werknemers te beschermen tegen het risico van gebrek aan inkomen als gevolg van arbeidsongeschiktheid.

Instrumenten

• Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), bestaande uit de IVA- en WGA-regelingen;

• Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO);

• Ziektewet (ZW);

• Wet arbeidsongeschiktheidsuitkering zelfstandigen (WAZ) (beëindigd per 1 aug. 2004);

• Loondoorbetaling bij ziekte;

• Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten;

• Bijdrage uitvoeringskosten aan UWV.

Activiteiten

Activiteiten SZW

• Treffen van financiële maatregelen ter stimulering van gedeeltelijk arbeidsgeschikten om arbeid te verrichten;

• Treffen van financiële maatregelen ter stimulering van werkgevers om gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers in dienst te houden of te nemen;

• Handhaving van wet- en regelgeving.

Activiteiten UWV

• Verstrekken van IVA-, WGA-, WAO-, ZW- en WAZ-uitkeringen;

• Herbeoordelen bestaande uitkeringsgerechtigden;

Doelgroepen

• Werknemers;

• Zelfstandigen, voorzover uitkeringsgerechtigd voor augustus 2005.

Indicatoren

• Het beoogde maatschappelijke effect van handhaving is dat onnodig gebruik van uitkeringen wordt tegengegaan en misbruik wordt voorkomen. De nalevingsindicatoren maken inzichtelijk in hoeverre de belangrijkste verplichtingen worden nagekomen;

• Beperking van de instroom van volledige en duurzaam arbeidsongeschikten tot maximaal 25 000 per jaar;

 Realisatie 2005Streven 2006Streven 2007Streven 2011
Nalevingsniveau van verplichtingen ihkv herstel1In 2004: 78% (70%–88%> 78%  
Nalevingsniveau van opgave van inkomsten uit arbeid1In 2004: 81% (74%–87%)>81%  
Instroom van volledige en duurzaam arbeidsongeschikten2<25 000<25 000<25 000

Bronnen:

1 SZW Porosz; dit onderzoek kent een tweejaarlijkse cyclus, daarom is het niet mogelijk cijfers over 2005 te presenteren

2 UWV-jaarverslag

Kengetallen
WAO+ IVA + WGARealisatie 2005Raming 2006Raming 2007
Bestand   
* in uitkeringen (ultimo, x1000)703663640
* als % verzekerde populatie10.5%9.8%9.4%
* % werkende WAO/IVA/WGA’ers25%25%25%
Instroom   
* in uitkeringen (x1000)19.83040
* instroomkansNvt0.5%0.6%
Uitstroom   
* in uitkeringen (x1000)82.37064
* uitstroomkans10.5%10.0%9.6%
Uitstroom naar werk UWVn.v.t.nbnb
Uitstroom naar werk eigen risicodragersn.v.t.nbnb
Handhaving   
* Bekendheid verplichtingen/sancties (1)  
* Aantal signalen (alle wetten)   
* Totaal schadebedrag (x € 1 mln)10.3  
* Afdoeningspercentage95.2  
    
WAO   
Bestand in uitkeringen (ultimo, x1000)703640585
Instroom in uitkeringen (x1 000)19.865
Uitstroom in uitkeringen (x1 000)82.36960
    
IVA   
Bestand in uitkeringen (ultimo, x1000)n.v.t.820
Instroom in uitkeringen (x1 000)n.v.t.812
Uitstroom in uitkeringen (x1 000)n.v.t.00
    
WGA   
Bestand in uitkeringen (ultimo, x1000)n.v.t.1535
Instroom in uitkeringen (x1 000)n.v.t.1624
Uitstroom in uitkeringen (x1 000)n.v.t.14
    
WAZ   
Bestand   
* in uitkeringen (ultimo, x 1 000)53.448.743.4
* als % verzekerde populatie7.06.25.5
* % geheel arbeidsongeschikt61.661.561.5
* Gem. % arbeidsongeschiktheid81.080.980.9
* % werkende WAZ’ers666
Instroom in uitkeringen (x 1 000)4.72.00.8
Uitstroom in uitkeringen (x1 000)6.96.76.1
    
ZW   
Bestand in uitkeringen (ultimo, x 1 000)116115109
Instroom in uitkeringen (x1 000)473nbnb
Uitstroom in uitkeringen (x1 000)485nbnb
Handhaving   
* Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)0.8  
* Afdoeningspercentage inlichtingenplicht96.0  

Bronnen: UWV Jaarverslag

Operationele doelstelling 2: Zorgdragen dat een aanvulling tot inkomen op minimumniveau wordt verstrekt aan jonggehandicapten.

Motivering

Om jonggehandicapten te beschermen tegen het risico van gebrek aan inkomen als gevolg van ziekte en arbeidsongeschiktheid.

Instrumenten

• Wet op de arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (WAJONG);

• Bijdrage uitvoeringskosten aan UWV.

Activiteiten

Activiteiten UWV

• Verstrekken van WAJONG-uitkeringen;

• Herbeoordelen bestaande jonggehandicapten.

Doelgroepen

• Jonggehandicapten zoals jongeren, leerlingen en studenten van 18 jaar en ouder die geen arbeidsverleden hebben, arbeidsongeschikt zijn geworden en niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Vrijwel alle WAJONG-gerechtigden zijn volledig arbeidsongeschikt. Het merendeel van de werkzame WAJONG’ers werkt voor WSW-bedrijven.

Indicatoren

• Output/outcome zijn in beginsel wel meetbaar maar dit is in verhouding tot de uitgaven en/of administratieve lasten relatief kostbaar en tijdrovend. De meting van output/outcome voor deze doelstelling wordt meegenomen bij OD1. Daarom zijn geen afzonderlijke indicatoren opgenomen.

Kengetallen

• Het aantal Wajong-uitkeringen zal voorlopig blijven stijgen. De instroom ligt op een structureel niveau met nog slechts beperkte ontwikkelingen vanwege demografische factoren, terwijl de uitstroom relatief laag is. Het bestand Wajong’ers is nog relatief jong, waardoor de uitstroom vanwege het bereiken van de 65-jarige leeftijd op een laag niveau ligt.

WajongRealisatie 2005Raming 2006Raming 2007
Bestand   
* in uitkeringen (ultimo, x 1 000)147.2151.4156.4
* als percentage verzekerde populatie1.41.51.5
* Percentage geheel arbeidsongeschikt97.797.797.7
* Gem. percentage arbeidsongeschiktheid98.898.898.8
* Percentage werkende Wajong’ers252525
Instroom in uitkeringen (x1 000)10.410.710.8
Uitstroom in uitkeringen (x1 000)5.66.45.7

Bronnen: UWV Jaarverslag

Overzicht beleidsdoorlichtingen en effectonderzoeken

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van beleid:
Soort onderzoekOnderwerp onderzoekAD/ODA. StartB. AfgerondVindplaats
BeleidsdoorlichtingGeen   
Effecten onderzoek ex postEffecten herbeoordelingsoperatie WAO, Waz en Wajong 2005–2008 
Overig evaluatieonderzoekWet verbetering poortwachter B. 1 april 2006Kamerstukken II, 2005/2006, 30 510, nr. 1
 Wet Verlenging Loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003 B. 31 december 2006