Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

5.4 Jaren dertig: depressie

In 1929 volgt de volgende grote klap: black Thursday, de beurskrach op Wall Street. De jaren dertig is een periode van economische (en politieke) crisis. Nederland heeft net als andere landen te kampen met de economische recessie: de wereldhandel halveert, de aandelenkoersen zijn eind jaren dertig nog ongeveer 70 procent onder het topniveau van 1929, het bbp daalt met 20 procent en de werkloosheid neemt toe tot 25 procent. Minister-president Colijn61 houdt ook na de mislukte economische wereldconferentie in Londen in 1933 vast aan de gouden standaard. Snel wordt echter duidelijk dat veel landen hun concurrentiekracht proberen te herstellen via protectionistische maatregelen62. Pas als de gouden standaard in 1936 wordt losgelaten, herstelt de concurrentiekracht en trekt de conjunctuur aan. Maar dan staat Nederland aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De crisis leidt ondanks een stringente aanpassingspolitiek tot dalende inkomsten en stijgende uitgaven, zoals hoge werkloosheidsuitkeringen en steun aan noodlijdende gemeenten. De schuld stijgt uit boven het nationale inkomen, mede vanwege de deflatie (de prijzen dalen met meer dan 20 procent in de periode 1929–1936). Ondanks de depressie neemt de productiviteit in de jaren dertig toe. Dit is het gevolg van toenemende efficiëntie (zoals het gebruik van elektrische motoren) vanwege de druk om te besparen op de hoge arbeidskosten.

61  H. Colijn (1869–1944).

62  Vele andere landen hadden hun valuta in het begin van de jaren dertig al laten devalueren.