Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

Artikel 7 Investeren in Waterkwaliteit

Omschrijving van de samenhang in het beleid

Maatregelen op het gebied van waterkwaliteit in het hoofdwatersysteem ten behoeve van de Kaderrichtlijn Water (KRW) worden verantwoord op artikelonderdeel 7.01.

Waterveiligheid en waterkwaliteit vragen specifiek aandacht in de Zuidwestelijke Delta en in delen van de grote wateren. Hierbij is mede aandacht voor ontwikkelingsmogelijkheden en veiligheid van de scheepvaart en voor natuurcompensatie, recreatie en het verbeteren van de habitat van flora en fauna (Natura 2000). Dit is verantwoord op artikel 7.02.

Het artikel Investeren in Waterkwaliteit is gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Integraal Waterbeleid) op de Begroting Hoofdstuk XII.

Overzicht van de budgettaire gevolgen van de uitvoering van artikel 7 Investeren in Waterkwaliteit (x € 1.000)
         

Realisatie

Begroting

Verschil

 
 

2014

2015

2016

2017

2018

2018

2018

 

Verplichtingen

 

49.028

10.090

14.356

36.514

37.591

– 1.077

1

Uitgaven

 

34.781

19.090

7.022

19.795

29.648

– 9.853

 

7.01 Realisatieprogramma Kaderrichtlijn Water

 

24.971

16.317

5.881

16.161

25.676

– 9.515

 

7.01.01 Realisatieprogramma Kaderrichtlijn Water

 

24.971

16.317

5.881

16.161

25.676

– 9.515

2

7.02 Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit

 

9.810

2.493

284

1.172

777

395

 

7.02.01 Realisatieprogramma overige aanleg waterkwaliteit

 

9.810

2.493

284

787

777

10

 

– Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

 

3.749

1.445

282

787

768

19

 

7.02.02 Planuitwerking overige aanleg waterkwaliteit

       

385

0

385

 

– Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

       

385

0

385

 

7.03 Studiekosten waterkwaliteit

   

280

857

2.462

3.195

– 733

 

7.03.01 Studiekosten waterkwaliteit

   

280

857

2.462

3.195

– 733

 

7.09 Ontvangsten investeringen in waterkwaliteit

   

0

91

89

0

89

 

7.09.01 Ontvangsten investeringen in

waterkwaliteit

               

Financiële toelichting

Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie, zie voor de gehanteerde norm de toelichting «normering jaarverslag» zoals opgenomen in de leeswijzer.

  • Ad 1)  De voornaamste neerwaartse verplichtingenbijstelling (€ – 6,5 miljoen) doet zich voor op de Kaderrichtlijn Water (KRW)waar een aantal projecten is doorgeschoven naar latere jaren. Daarnaast is er sprake van hogere aangegane verplichtingen ad € 5,5 miljoen welke voornamelijk worden veroorzaakt door de in 2018 aangegane meerjarenovereenkomsten inzake kennisimpuls Delta aanpak waterkwaliteit met de waterschappen.
  • Ad 2)  In de 1e en 2e tranche van KRW is sprake van vertraging doordat nadere uitwerking meer tijd vergde dan voorzien. Het kasritme is daarom geactualiseerd. Dit heeft geen effect op de eindmijlpaal.

7.01 Investeringen waterkwaliteit

Motivering

Het op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, waardoor Nederland schoon (drink)water heeft.

Producten

Verbeterprogramma Waterkwaliteit

Het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren bestaat uit maatregelen die zijn geclusterd tot concrete projecten. De projecten richten zich op het herstel van natuurlijkere overgangen tussen land en water, zoet en zout en van verbindingen, waaronder die tussen het hoofd- en regionaal watersysteem. Het betreft vooral aanlegprojecten om een meer natuurlijke inrichting van de watersystemen te bewerkstelligen. Dit moet bijdragen aan het bereiken van een goede ecologische en chemische toestand van de watersystemen, zoals vereist onder de Europese Kaderrichtlijn. Tevens draagt dit bij aan de doelen voor Natura 2000 en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie. Hieronder zijn de indicatoren en kengetallen voor waterkwaliteit opgenomen. Deze indicatoren en kengetallen zijn gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Integraal Waterbeleid) op de Begroting hoofdstuk XII. De uitvoering van het verbeterprogramma is in een drietal tranches verdeeld. Voor de eerste tranche is in 2018 decharge verleend.

De tweede tranche is gestart in 2016. De meeste projecten in de tweede tranche zitten in de verkenning en planuitwerking of realisatie.

Tweede tranche KRW (16 projecten in totaal)
 

2016

2017

2018

Getemporiseerd

0

0

0

Verkenning & Planuitwerking

4

6

5

Realisatie

7

9

10

Gereed

1

1

1

Totaal

12

16

16

Bron: Rijkswaterstaat, 2018

Bovenstaande tabel en figuur geven inzicht in de voortgang van de projecten van de tweede tranche. De beleidsinspanningen richten zich op de regie en realisatie van deze projecten. De derde tranche start in 2021.

Anders dan in de eerste tranche, zijn vanaf de tweede tranche geen projecten meer opgenomen die de migratie van vissen tussen het hoofdwatersysteem en de regionale wateren moeten bevorderen. De uitvoering hiervan is overgedragen aan de waterschappen, die hiervoor een bijdrage ontvangen.

Over de uitvoering van alle maatregelen, ook die uitgevoerd door de waterschappen, gericht op de ecologische en chemische kwaliteit van de oppervlaktewateren in de stroomgebieden van de Rijn, Maas, Schelde, Eems en de uitvoering gericht op een goede chemische en kwantitatieve toestand van de grondwateren in de vier stroomgebieden wordt de Tweede Kamer jaarlijks geïnformeerd via «De Staat van ons Water». Daarnaast wordt over de voortgang en uitvoering van de maatregelen in de Rijkswateren gerapporteerd in de KRW jaarrapportages4. De status van de waterlichamen wordt zesjaarlijks gerapporteerd conform de rapportageverplichting onder de KRW.
Realisatieprogramma Kaderrichtlijn water (7.01.01) (bedragen x € 1 miljoen)
 

Kasbudget 2018

 

Projectbudget

Oplevering

   
 

Begroting

2018

Realisatie

Verschil

Begroting

2018

Huidig

Begroting

2018

Huidig

 

Projecten waterkwaliteit

               

Projecten Nationaal

               
                 

KRW 1e tranche

5

0

– 5

40

40

   

1

KRW 2e en 3e tranche

21

16

– 5

576

590

2027

2027

2

                 

Programma

26

16

– 10

616

630

     

Begroting DF 7.01.01

26

16

– 10

         

Financiële toelichting

  • Ad 1)  In de eerste tranche van KRW is sprake van vertraging doordat nadere uitwerking meer tijd vergde dan voorzien. Het kasritme is daarom geactualiseerd. Dit heeft geen effect op de eindmijlpaal.
  • Ad 2)  Bij enkele projecten in de 2e tranche is vertraging opgetreden doordat nadere uitwerking meer tijd vergde dan was voorzien. Dit heeft geen effect op de eindmijlpaal. Daarnaast is er een nieuwe afspraak gemaakt met de partners om de gestelde doelen in het project Ecologische Maatregelen Markermeer te behalen. De vertaling hiervan betekent dat het toegekend budget voor de KRW maatregel wordt teruggeboekt naar de uitvoering van de 2e tranche KRW.

7.02 Overige investeringen waterkwaliteit

Motivering

Naast het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren ten behoeve van de KRW zijn hieronder de overige aanlegprojecten inzake waterkwaliteit opgenomen.

Producten

Verkenningen- en Planuitwerkingsprogramma

Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem of een initiatief met een maatschappelijke meerwaarde te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor de uitvoering.

Dit artikelonderdeel geeft inzicht in de stand van zaken van diverse projecten en programma’s op het gebied van zoetwatervoorziening die zich in de fasen van voorbereiding tot realisatie bevinden.

Projectoverzicht Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma (Budget in € miljoenen)
 

Projectbudget

Planning

       
     

PB of TB

 

Openstelling

 

Projectomschrijving

Begroting 2018

Huidig

Begroting 2018

Huidig

Begroting 2018

Huidig

 

Projecten Nationaal

             

EPK Planuitwerking en verkenningen Waterkwaliteit

0

1

   

1

Projecten Zuid-Nederland

             

Grevelingen

54

98

 

2019

2023

2

Totaal programma planuitwerking en verkenning

54

99

         

Begroting DF 7.02.02

54

99

         

Toelichting:

  • Ad 1)  EPK Planuitwerking en verkenningen Waterkwaliteit: In 2018 is door RWS de eerste verkenning gestart voor de Grevelingen en Grote Wateren.
  • Ad 2)  Grevelingen: In 2018 is een reservering opgenomen voor nadere uitwerking verkenningen, planuitwerking en uitvoering van het project Grevelingen. Op dit project is in 2018 vanuit het Regeerakkoord ca € 21 miljoen en de Investeringsruimte (artikel 5) 30 miljoen toegevoegd. Daarnaast is ca € 6 miljoen voor de capaciteit van RWS overgeheveld naar artikel 5. Het jaar 2018 stond in het teken van de ontwikkeling van het plan van aanpak voor de planuitwerking voor het terugbrengen van beperkt getij op Grevelingen. Dat traject wordt in de loop van 2019 afgerond en markeert tevens de afronding van de verkenningsfase. In 2018 is tevens de basis gelegd voor een bestuursovereenkomst met de regio voor het vervolg van project Grevelingen.

Realisatieprogramma Zoetwatervoorziening

Projectoverzicht realisatieprogramma (Budget in € miljoenen)
 

Kasbudget

 

Projectbudget

Openstelling

 

Projectomschrijving

Begroting 2018

Huidig

Begroting 2018

Huidig

Begroting 2018

Huidig

 

Projecten Nationaal

             

Verruiming vaargeul Westerschelde

1

1

25

25

     

Grote wateren

0

2

0

16

2021

2021

1

Totaal programma

1

3

25

41

     

Begroting DF 7.02.01

1

3

         

Toelichting:

  • •  Grote Wateren: In 2018 is de gezamenlijke ambitie van LNV en IenW voor de verbetering van de natuur en waterkwaliteit in de Grote Wateren uitgewerkt in een programmaplan voor de periode 2018–2020. IenW en LNV hebben gezamenlijk opdracht gegeven voor de uitvoering van dit programmaplan. Vanuit het Regeerakkoord, Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit, is € 20 miljoen voor de Grote Wateren opgenomen. Hieruit is € 3,6 miljoen voor de capaciteit van RWS overgeheveld naar artikelonderdeel apparaatskosten RWS (5.01.02). Daarnaast is de bijdrage van € 0,6 miljoen ten behoeve van de programmatische aanpak Grote Wateren aan het Ministerie van LNV overgeheveld.

7.03 studiekosten waterkwaliteit

Motivering

Dit betreft enerzijds studie- en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma (MIRT-onderzoeken) en daarnaast de overige studiekosten op het gebied van waterkwaliteit.

Producten

In de Delta-aanpak waterkwaliteit en zoetwater is op basis van de prioriteiten en kennisleemten een 4-jarig onderzoeksprogramma opgestart in 2018: de kennisimpuls Delta-aanpak. De eerste onderzoeken zijn van start gegaan en richten zich op: het terugdringen van de problematiek van nutriënten in het grond- en oppervlaktewater, de toepassing van gedragswetenschappen en het KRW-doelbereik in brakke systemen. Komend jaar wordt dit uitgebreid naar de belasting van het water door de lozing van gewasbeschermingsmiddelen en ecologie. De onderzoeken richten zich op de analyse van deze vraagstukken en op het identificeren van effectieve maatregelen. De kennisimpuls wordt deels gesubsidieerd door IenW, en medegefinancierd door de waterschappen, IPO en de drinkwaterbedrijven. Gezamenlijk hebben deze partijen de exacte scope bepaald van de onderzoeken die worden uitgevoerd door de vier grote kennisinstituten Deltares, WEnR, RIVM en KWR.

De bestuurlijke aansturing van de Delta-aanpak Waterkwaliteit is in 2018 versterkt door de instelling van drie bestuurlijke versnellingstafels voor de prioritaire onderwerpen. Het gaat om de landbouwtafel (meststoffen en gewasbescherming), de stoffentafel (opkomende stoffen en medicijnresten) en de brede tafel (met verbindende acties zoals Kaderrichtlijn Water, analyses, kennisimpuls en communicatie).

Onder leiding van het Planbureau voor de Leefomgeving en in nauwe samenwerking met de kennisinstituten Deltares, Wageningen Environmental Research (WENR)en Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is in 2018 door de waterschappen en IenW een grote slag gemaakt met de nationale analyse. De analyse brengt de resterende waterkwaliteitsopgaven en noodzakelijke maatregelen in beeld als basis voor een nieuw maatregelpakket onder de Kaderrichtlijn Water. In 2018 is het modelinstrumentarium gereed gemaakt voor berekeningen ten behoeve van deze nationale analyse. Dit betreft onder andere het verwerken van gedetailleerde informatie van waterbeheerders. Per 2019 worden de berekeningen uitgevoerd. Specifiek om de uitspoeling van meststoffen in 34 kwetsbare drinkwaterwingebieden tegen te gaan zijn in 2018 uitvoeringsovereenkomsten getekend, waarbij de problemen en oplossingen in beeld worden gebracht en vertaald worden naar concrete projecten.

In 2018 is het uitvoeringsprogramma «Aanpak opkomende stoffen in water» opgesteld. Hierin is onder meer het bezien van 70 watervergunningen door RWS als pilot opgenomen, als mogelijke opmaat voor een meer grootschalige doorlichting. Er wordt een opleidingsprogramma voorbereid voor vergunningsverleners water bij alle bevoegde gezagen, met als doel om de vergunningverleningspraktijk voor industriële lozingen te verbeteren. Ook is met alle ketenpartners het uitvoeringsprogramma ketenaanpak medicijnresten uit water opgesteld met maatregelen van bron tot zuivering. Met extra geld uit het regeerakkoord is eind 2018 de eerste pilot zuivering medicijnresten bij de rioolwaterzuivering van Aa en Maas op locatie Aarle-Rixtel gestart.

De aanpak van (micro)plastics in rivieren is in 2018 gestart met middelen uit het regeerakkoord, Enveloppe Natuur en Waterkwaliteit. Daarbij wordt gekeken naar de bronnen, monitoringstechnieken en de mogelijkheden van afvangen.

Noot 4: https://www.magazinesrijkswaterstaat.nl/programmakrw