Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

3.5 Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen

A. Algemene doelstelling

Het verzekeren van betalingsrisico’s die zijn verbonden aan Nederlandse export en buitenlandse investeringen die zonder deze verzekering niet tot stand zouden zijn gekomen, en het creëren en handhaven van een internationaal gelijkwaardig speelveld voor bedrijven op het terrein van de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit).

B. Rol en verantwoordelijkheid Minister

De Minister van Financiën heeft de rol van regisseur van de uitvoering van de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit). De Minister stelt de randvoorwaarden vast waaronder de uitvoerder van de faciliteit verzekeringen mag afgeven. De Staat treedt op als verzekeraar en Atradius Dutch State Business N.V. (ADSB) voert de ekv-faciliteit uit, op naam en voor rekening en risico van de Staat. De Minister van Financiën is budgetverantwoordelijk. De Minister van Financiën is, samen met de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, beleidsverantwoordelijk voor het verstrekken van de verzekeringen en beide Ministers stimuleren een gelijkwaardig speelveld op het gebied van de exportondersteunende maatregelen.

Op basis van de Kaderwet financiële verstrekkingen Financiën biedt de Nederlandse Staat, in aanvulling op de private markt, faciliteiten aan waarmee Nederlandse ondernemers en hun financiers betalingsrisico’s kunnen afdekken bij de Staat. Met de verschillende producten binnen de exportkrediet- en investeringsverzekeringen kunnen Nederlandse bedrijven meer exportorders binnenhalen, in het bijzonder op (middel)lange termijn gefinancierde exportorders29. Dit heeft een positief effect op de Nederlandse concurrentiekracht en de werkgelegenheid.

De randvoorwaarden voor de afgifte van verzekeringen – bijvoorbeeld het landenbeleid – kunnen ieder moment worden aangepast zodat onverantwoord grote risico’s worden vermeden. Om dezelfde reden wordt het risicoprofiel van de bestaande ekv-portefeuille en van nieuwe aanvragen nauwlettend gevolgd door het Ministerie van Financiën door middel van een uitgebreid risicokader.

Om zo veel mogelijk te voorkomen dat de Staat risico’s in verzekering neemt die door de markt kunnen worden gedekt, is de «afbakening verzekeringsactiviteiten Staat» opgezet (voorheen de «risicodracht»). Hierin staat vermeld welke risico’s (landen, looptijd en omvang) op de markt verzekerd kunnen worden en waarop de Staat dus geen dekking biedt. De afbakening is vastgesteld op basis van informatie van een marktpartij en wordt periodiek aangepast na overleg met de uitvoerder van de faciliteit (ADSB) of indien reacties van marktpartijen hiertoe aanleiding geven.

Onderdeel van het beleid van de Minister van Financiën is het bevorderen van een internationaal gelijkwaardig speelveld op het gebied van de exportondersteunende maatregelen. Om Nederlandse exporteurs en hun financiers internationaal onder gelijke voorwaarden te kunnen laten concurreren, wordt in internationaal verband overlegd over de exportondersteunende maatregelen. Zo worden in Arrangement-verband afspraken gemaakt over de voorwaarden waaronder exportkredietverzekeringen mogen worden verstrekt, zoals kostendekkendheid, minimum premies, maximale looptijden, het gebruik van ontwikkelingshulpgelden en verantwoord leenbeleid30. Deze afspraken zijn op basis van een Verordening voor EU-lidstaten juridisch bindend. In de International Working Group wordt een actieve dialoog gevoerd met opkomende economieën die niet deelnemen aan de Arrangement om mogelijke verstoringen van het speelveld zoveel mogelijk te beperken.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) krijgt internationaal, maar ook nationaal steeds meer aandacht. De Nederlandse Staat vervult bij het uitvoeren van de ekv een voorbeeldfunctie. Er is continu aandacht voor een gedegen uitvoering van het beleid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het Nederlandse beleid voor de toetsing van ekv-aanvragen op de milieu- en sociale-effecten, dat in een aantal opzichten strenger is dan de internationale regels op dit gebied, is vastgelegd in het zogeheten Beleidsdocument mvo. ADSB publiceert jaarlijks een duurzaamheidsverslag waarin de inspanningen en resultaten worden beschreven.

C. Beleidswijzigingen

In 2018 zal worden gewerkt aan het vergroten van de toegankelijkheid van het ekv-instrumentarium. ADSB streeft daarom naar het bereiken van nieuwe klanten met name onder mkb-exporteurs.

De RIV is onder de Regeling uitvoering EKI geschaard en daarmee valt de RIV voortaan onder het subartikel ekv. In plaats van deze twee plafonds bij elkaar op te tellen, is het plafond van de ekv gehandhaafd op € 10 miljard. Dit betekent een verkrapping van het totale plafond oftewel een verlaging van het maximale bedrag dat aan verzekeringen kan worden verstrekt. De afgelopen jaren is dit plafond niet knellend geweest, zodat naar verwachting voldoende ruimte zal zijn voor het aangaan van de door Nederlandse exporteurs gevraagde verzekeringen.

Zoals reeds gemeld in de Groeiparagraaf (Hoofdstuk 1), is de faciliteit van de MIGA in 2017 beëindigd.

D1. Budgettaire gevolgen van beleid

Budgettaire gevolgen van beleid – Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen (bedragen x € 1.000)
 

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

                   

Verplichtingen

206.840

10.616.525

10.012.742

10.012.744

10.012.744

10.012.744

10.012.744

 

waarvan garantieverplichtingen:

             
   

Exportkredietverzekeringen

44.149

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

   

Investeringsverzekeringen

– 10.127

453.780

0

0

0

0

0

   

MIGA

0

150.000

0

0

0

0

0

                   

Uitgaven

186.715

70.745

75.442

83.344

83.344

83.344

88.144

Waarvan juridisch verplicht

   

100%

       
                   
 

Garanties

172.082

58.000

62.700

70.600

70.600

70.600

75.400

   

Schade-uitkering ekv

13.897

57.500

62.700

70.600

70.600

70.600

75.400

   

Schade-uitkering investeringsverzekeringen

0

500

0

0

0

0

0

   

Dotatie begrotingsreserve ekv

157.360

0

0

0

0

0

0

   

Schade-uitkering Seno-Gom

825

0

0

0

0

0

0

                   
 

Opdrachten

14.579

12.687

12.687

12.687

12.687

12.687

12.687

   

Kostenvergoeding Atradius DSB

14.579

12.687

12.687

12.687

12.687

12.687

12.687

                   
 

Overige uitgaven

54

58

55

57

57

57

57

                   

Ontvangsten

345.093

268.292

280.422

256.172

235.622

88.144

88.144

                   
 

Garanties

345.093

268.292

280.422

256.172

235.622

88.144

88.144

   

Premies ekv

101.760

100.000

91.250

77.650

79.250

61.677

61.677

   

Premies investeringsverzekeringen

700

1.250

0

0

0

0

0

   

Schaderestituties ekv

227.798

154.542

189.172

178.522

156.372

26.467

26.467

   

Onttrekking begrotingsreserve Seno-Gom

12.500

12.500

0

0

0

0

0

   

Schaderestituties Seno-Gom

2.335

0

0

0

0

0

0

D2. Budgetflexibiliteit

Garanties

De uitgaven zijn 100% juridisch verplicht, aangezien deze voortvloeien uit afgesloten exportkredietverzekeringen. Indien de verzekerde risico’s zich materialiseren en aan alle verzekeringsvoorwaarden is voldaan, moet de Staat als verzekeraar tot uitkering overgaan.

Opdrachten

Dit budget is 100% juridisch verplicht op basis van een overeenkomst met ADSB. Deze overeenkomst loopt door tot en met 2019.

E. Toelichting op de instrumenten

Uitgaven

Garanties

Voor de exportkredietverzekeringsfaciliteit is in de begroting een plafond opgenomen van € 10 mld. voor het bedrag dat jaarlijks aan nieuwe verplichtingen kan worden aangaan.

Exportkredietverzekeringen geven Nederlandse exporteurs en hun financiers dekking tegen de politieke en commerciële risico’s die zij lopen bij middellange en langlopende exportcontracten naar landen met een (ver)hoog(d) risico en/of buitenlandse afnemers met een relatief hoog risicoprofiel. Dit instrument vergroot dus de mogelijkheden voor Nederlandse export.

De ekv heeft zowel definitieve als voorlopige juridische verplichtingen in de portefeuille. Omdat het voor een exporteur soms nog onzeker is of de opdracht wordt gegund, maar er voor een offerte wel al financiering geregeld moet zijn, kan al wel een dekkingstoezegging worden afgegeven. Dit is nog geen polis, maar kan bij daadwerkelijke gunning van een opdracht worden omgezet naar een polis. Ongeveer de helft van de dekkingstoezeggingen wordt uiteindelijk een polis. Er kan echter uitsluitend onder een polis schade worden uitgekeerd. Als er duidelijke aanwijzingen zijn dat het risico sterk is verslechterd, is de Staat niet verplicht om een dekkingstoezegging in een polis om te zetten.

Wanneer zich onder een polis schade voordoet, zal de Staat bij schade-uitkering het betalingsschema van de debiteur volgen. Dit betekent dat het bedrag niet in één keer wordt uitgekeerd, maar gespreid over de resterende looptijd van de verzekering (doorgaans twee betalingen per jaar). Naar aanleiding van het garantiekader voor risicoregelingen wordt een risicovoorziening opgebouwd. De stand hiervan was ultimo 2016 ruim € 365 mln.

Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve ekv (bedragen x € 1 mln.)

stand per 1/1/2017

onttrekkingen 2017

toevoegingen 2017

stand per 1/1/2018

onttrekkingen 2018

toevoegingen 2018

stand per 31/12/2018

365,3

0

0

365,3

0

0

365,3

Schade-uitkering Seno-Gom

De regeling Seno-Gom komt voort uit twee faciliteiten, die dekking boden waar de ekv geen dekking bood. Het betrof Seno (Stichting economische samenwerking Nederland Oost-Europa) en Gom (Garantiefaciliteit opkomende markten). De regeling Seno-Gom is beëindigd en lopende dossiers zijn in 2009 geïntegreerd in de ekv. De begrotingsreserve is afgebouwd (in 2017 vond de laatste onttrekking plaats) en is met ingang van 2018 opgeheven.

Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve Seno-Gom (bedragen x € 1 mln.)

stand per 1/1/2017

onttrekkingen 2017

toevoegingen 2017

stand per 1/1/2018

onttrekkingen 2018

toevoegingen 2018

stand per 31/12/2018

12,5

– 12,5

0

0

0

0

0

Opdrachten

ADSB is de uitvoerder van de ekv-faciliteit. ADSB ontvangt voor de werkzaamheden in het kader van de ekv-faciliteit jaarlijks een vergoeding op basis van een vergoedingsovereenkomst die doorloopt tot en met 2019.

Ontvangsten

Garanties

De ontvangsten bestaan uit premies en schaderestituties. De omvang van deze posten wordt beïnvloed door de hoeveelheid afgegeven exportkredietverzekeringen en ontwikkelingen in de kredietwaardigheid van buitenlandse debiteuren.

Premies ekv

Als er een polis wordt afgegeven is de verzekerde premie verschuldigd. De premie wordt berekend op basis van een internationaal afgesproken systematiek. De in OESO-verband overeengekomen minimumpremies zijn van evident belang voor het voorkomen van concurrentieverstoring. De premies dienen het onderliggende risico te reflecteren en bij te dragen aan kostendekkendheid van de faciliteit.

Schaderestituties ekv

Schaderestituties vormen de grootste bron van ontvangsten, maar kunnen uiteraard alleen ontstaan indien eerst uitgaven zijn gedaan in de vorm van schade-uitkeringen. De Club van Parijs is een belangrijk platform waar crediteurlanden informatie delen over betalingsachterstanden van andere overheden of overheidsbedrijven op publiek gedekte exportkredieten en bilaterale leningen. Deze coördinatie tussen landen verhoogt de schaderestituties van een publieke exportverzekeraar.

Meetbare gegevens

Voor de ekv-faciliteit worden twee indicatoren gehanteerd om inzicht te krijgen in hoeverre de doelstelling wordt behaald. De eerste indicator, die in 2018 voor het eerst wordt gebruikt in plaats van de benchmark, geeft inzicht in de directe en indirecte bijdrage van de ekv-faciliteit aan het Nederlandse bbp op basis van berekeningen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hiervoor wordt aangesloten bij de wijze waarop de doeltreffendheid van de faciliteit (tussen 2010 en 2014) is onderzocht in de beleidsdoorlichting van 2016. De streefwaarde is gebaseerd op historische realisaties.

De tweede indicator is de bedrijfseconomische resultaatbepaling (berb). De berb geeft aan in welke mate de ekv-faciliteit voldoet aan de internationale afspraak om minimaal kostendekkend te zijn. Deze afspraak is gemaakt om te voorkomen dat er concurrentieverstoring kan plaatsvinden. De berb brengt in kaart in welke mate de inkomsten (premies en recuperaties) op de lange termijn de uitgaven (schades en uitvoeringskosten) dekken. Een positieve uitkomst duidt erop dat de faciliteit kostendekkend is.

Indicatoren
 

Waarde 2016

Streefwaarde 2017

Streefwaarde 2018 t/m 2022

Benchmark

A

A

Bijdrage bbp in % (berekening CBS)

> 0,18%

Berb

€ 402 mln.

> 0 mln.

> 0 mln.

Noot 29: Het productassortiment dat ADSB namens de Staat aanbiedt betreft onder andere: kapitaalgoederenverzekering, werkkapitaaldekking en exportkredietgarantie (ekg). Zie voor een volledige beschrijving van het productassortiment de website van ADSB: www.atradiusdutchstatebusiness.nl/index.html

Noot 30: De Arrangement on Officially Supported Export Credits. De meeste OESO-lidstaten en de EU nemen hieraan deel.