Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

Rijksbegrotingsfasen
RijksbegrotingOverzichtVoorbereidingUitvoeringVerantwoording
2019
  • Begrotingsstaat
  • Najaarsnota
  • 2e suppletore
  • Financieel jaarverslag
  • Verantwoordingsbrief
  • Jaarverslag
  • Slotwet
  • Download PDF

Artikel 2: Veiligheid en stabiliteit

A: Algemene doelstelling

Het bevorderen van de Nederlandse en internationale veiligheid en stabiliteit door doelgerichte bilaterale en multilaterale samenwerking en het bevorderen van democratische transitie in prioritaire gebieden, vooral in de ring rond Europa.

Veiligheid is geen vanzelfsprekendheid. De internationale omgeving verandert snel en ingrijpend. Wat er in de wereld om ons heen gebeurt, heeft direct gevolgen voor onze eigen veiligheid en voor onze welvaart. Veel van de grensoverschrijdende dreigingen waaraan Nederland bloot staat, zijn van een dusdanige omvang en complexiteit dat een geïntegreerde aanpak en samenwerking in internationaal verband geboden is. Voorbeelden zijn de proliferatie van massavernietigingswapens, terrorisme en gewelddadig extremisme, ongewenste buitenlandse inmenging door statelijke actoren, grensoverschrijdende criminaliteit en cyberdreigingen.

B: Rol en verantwoordelijkheid

De basis voor de inzet van het kabinet op internationaal veiligheidsbeleid ligt besloten in de Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie (GBVS) die in het voorjaar van 2018 aan de Tweede en Eerste Kamer is aangeboden. De GBVS aanpak beschrijft drie pijlers: onveiligheid voorkomen waar mogelijk, verdedigen tegen urgente dreigingen waar noodzakelijk en het versterken van ons veiligheidsfundament. Om de daarbij benoemde 13 doelen te behalen is de samenhangende inzet nodig van defensie, diplomatie, economie, ontwikkelingssamenwerking, politie, inlichtingendiensten, en justitie. Dit onderwerp strekt zich dus uit naar andere begrotingen, zoals Defensie, Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking, Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Economische Zaken en Klimaat. Onze veiligheidsbelangen vergt een wereldwijde inzet voor de veiligheid van Nederlanders, Nederland en het Koninkrijk.

De Minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor:

Stimuleren

Bevorderen en bewaken van de coherentie en consistentie van de Nederlandse inzet in bilateraal en multilateraal verband gericht op grotere veiligheid en duurzame stabiliteit, onder andere door:

  • ○  Nederlandse bijdragen in het kader van de EU, de VN, de NAVO en de OVSE;
  • ○  Deelname aan ad hoc coalities zoals het Non-Proliferation and Disarmament Initiative (NPDI) en de Friends of the CTBT (Alomvattend Kernstopverdrag);
  • ○  Een vooraanstaande rol te spelen op het gebied van de versterking van het internationaalrechtelijk en normatief kader betreffende cyberspace door middel van activiteiten gericht op zowel capaciteitsopbouw als op internationale consultatie;
  • ○  Het Nederlandse co-voorzitterschap van het Global Counter Terrorist Forum en actieve rol binnen de Global Coalition to Counter/Defeat ISIS;
  • ○  Preventie aan de bron, door in risicolanden samenwerking te zoeken om de dreiging van radicalisering en gewelddadig extremisme te verminderen.
  • ○  Grote inzet op fysieke veiligheid van burgers via het Nederlandse humanitair ontmijnen en cluster munitie programma;
  • ○  De veiligheidsbehoeftes van de bevolking centraal te stellen o.a. door conflictpreventie-benadering (early warning/early action), en het benadrukken van accountability en good governance via Security Sector Reform (SSR) programma’s; en
  • ○  Deelname aan crisisbeheersingsoperaties in multilateraal verband en inzet voor verbetering van de effectiviteit van deze operaties.

Regisseren

  • •  Artikel 100-procedures ter voorbereiding van besluitvorming betreffende wereldwijde inzet van de krijgsmacht in crisisbeheersingsoperaties conform het Toetsingskader 2014, in nauwe afstemming met de Ministers van Defensie, de Minister voor Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking en de Minister van Justitie & Veiligheid.
  • •  De toepassing van terrorismesancties/Sanctieregeling 2007 als onderdeel van het sanctiebeleid, uitgevoerd in overeenstemming met de Ministers van Financiën en Justitie & Veiligheid.
  • •  In het kader van een zorgvuldig en transparant wapenexportbeleid draagt de Minister van Buitenlandse Zaken verantwoordelijkheid voor de buitenlandpolitieke toetsing van Nederlandse vergunningaanvragen voor wapenexporten. De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking is eindverantwoordelijk voor het afgeven van de wapenexportvergunningen.

Financieren

  • •  Bijdragen aan goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid, waaronder aan de NAVO.
  • •  Bijdragen ter bestrijding en terugdringing van internationaal terrorisme en andere vormen van internationale criminaliteit, waaronder aan het International Centre for Counter-Terrorism, het Global Counter Terrorism Forum, en de Regionale Veiligheidscoördinatoren binnen het BZ-postennet.
  • •  Bijdragen ter bevordering van ontwapening en wapenbeheersing en bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens, waaronder aan het IAEA en de OPCW.
  • •  Bijdragen ter bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband vanuit het Budget Internationale Veiligheid, in samenspraak met de Minister van Defensie, de Minister van Justitie en Veiligheid en de Minister voor BHOS, waaronder bijdragen aan crisisbeheersingsoperaties van de VN, de EU, de NAVO en de OVSE en flankerende activiteiten gefinancierd uit het Stabiliteitsfonds.
  • •  Bijdragen ter bevordering van transitie in prioritaire gebieden, met name in de ring rond Europa via het in 2016 ingestelde Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen (NFRP). Het NFRP bestaat uit het Matra programma gericht op (Zuid)Oost-Europa en het Shiraka-programma, gericht op de Arabische regio. Ook vanuit het Stabiliteitsfonds worden programma’s in een aantal landen in deze regio’s gefinancierd.
  • •  Bijdragen aan conflictpreventie via uitvoering Early Warning/Early Action beleid, mede gefinancierd vanuit het Stabiliteitsfonds.
  • •  Bijdragen aan normstelling en internationaal recht, bevordering van mensenrechten en capaciteitsopbouw in cyber space.
  • •  Bijdrage aan de fysieke veiligheid van mensen via meerjarig humanitair ontmijnen en cluster munitie programma.
  • •  Bijdragen aan Security Sector Reform (SSR) programma’s ter bevordering van effectiviteit, legitimiteit, oversight en accountability van veiligheidsactoren vanuit het Stabiliteitsfonds.
  • •  Bijdragen aan (NGO/ATT) programma’s, die regulering en transparantie van de internationale wapenhandel bevorderen.

C: Beleidswijzigingen

  • •  De Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie uit 2018 (GBVS, zie hierboven) is het bepalende beleidskader voor de inzet de komende jaren. De GBVS onderstreept het belang te investeren in de Nederlandse inzet in het buitenland ten behoeve van de veiligheid van Nederland en het Koninkrijk. Die inzet is daarbij gericht op een meer anticiperend en preventief geïntegreerd veiligheidsbeleid: door een nauwere koppeling tussen internationale en nationale veiligheid, een duidelijke verbinding met aanpalende beleidsterreinen en -instrumenten en een geografische focus op gebieden dichter bij huis.

D1: Budgettaire gevolgen van beleid

Beleidsartikel 2 Veiligheid en stabiliteit

Bedragen in EUR 1.000

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Verplichtingen

219.236

274.649

275.449

275.499

275.899

275.899

275.899

Uitgaven:

             

Programma-uitgaven totaal

253.968

292.536

291.000

288.063

289.463

289.463

290.263

 

waarvan juridisch verplicht

   

83%

       

2.1

Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid

17.493

13.215

11.015

11.015

11.015

11.015

11.015

 

Subsidies

             
   

Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid

1.671

2.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

   

Atlantische Commissie

500

500

500

500

500

500

500

   

Veiligheidsfonds

118

100

         
 

Opdrachten

             
   

Programma ondersteuning buitenlands beleid

435

500

500

500

500

500

500

   

Veiligheidsfonds

82

           
 

Bijdragen (inter)nationale organisaties

             
   

NAVO

11.645

7.200

7.200

7.200

7.200

7.200

7.200

   

Veiligheidsfonds

1.099

1.000

500

500

500

500

500

   

WEU

616

565

565

565

565

565

565

   

Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid

372

250

250

250

250

250

250

   

Overige

 

500

500

500

500

500

500

 

Bijdragen aan ander begrotingshoofdstuk

             
   

Programma ondersteuning buitenlands beleid

31

           
   

Veiligheidsfonds

924

600

         

2.2

Bestrijding internationale criminaliteit en terrorisme

8.477

15.018

14.351

13.851

14.251

14.251

14.251

 

Subsidies

             
   

Contra-terrorisme

5.550

1.953

4.000

4.600

4.600

4.600

4.600

   

Anti-terrorisme instituut

313

665

551

551

551

551

551

 

Opdrachten

             
   

Contra-terrorisme

924

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

   

Cyber security

 

3.300

4.700

4.000

4.400

4.400

4.400

   

Global Forum on Cyber Expertise

229

400

400

       
   

Overige

 

500

500

500

500

500

500

 

Bijdragen (inter)nationale organisaties

             
   

Contra-terrorisme

1.461

7.200

3.200

3.200

3.200

3.200

3.200

2.3

Wapenbeheersing

10.176

10.955

10.794

10.794

10.794

10.794

10.794

 

Bijdragen (inter)nationale organisaties

             
   

IAEA

7.144

7.317

7.317

7.317

7.317

7.317

7.317

   

OPCW en andere ontwapeningsorganisaties

1.514

1.718

1.557

1.557

1.557

1.557

1.557

   

CTBTO

1.518

1.920

1.920

1.920

1.920

1.920

1.920

2.4

Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband

192.645

225.062

226.827

222.581

223.581

223.581

224.381

 

Subsidies

             
   

Landenprogramma's veiligheid voor mensen (Stabiliteitsfonds)

27.470

38.350

31.000

31.000

31.000

31.000

31.000

   

Nederland Helsinki Comité

28

28

28

28

28

28

28

 

Opdrachten

             
   

Landenprogramma's veiligheid voor mensen (Stabiliteitsfonds)

15.139

15.000

15.000

15.000

15 000

15 000

15 000

 

Bijdragen (inter)nationale organisaties

             
   

Landenprogramma's veiligheid voor mensen (Stabiliteitsfonds)

55.094

44.250

44.722

40.868

41.868

41 868

42 668

   

OVSE

5.552

7.195

7.195

7.195

7.195

7 195

7 195

   

VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties

85.819

106.349

99.849

99.849

99.849

99 849

99 849

   

Training buitenlandse diplomaten

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

   

Inzet hoog-risico posten

   

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

   

Overige

 

11.390

6.533

6.141

6.141

6.141

6.141

 

Bijdragen aan ander begrotingshoofdstuk

             
   

Landenprogramma's veiligheid voor mensen (Stabiliteitsfonds)

1.043

           

2.5

Bevordering van transitie in prioritaire gebieden

25.177

28.286

28.013

29.822

29.822

29.822

29.822

 

Subsidies

             
   

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen (NFRP); «MATRA»

11.882

11.822

11.822

11.822

11.822

11.822

11.822

 

Bijdragen (inter)nationale organisaties

             
   

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen (NFRP); «Shiraka»

13.295

16.464

16.191

18.000

18.000

18.000

18 000

Ontvangsten

   

0

1.227

1.242

1.242

1.242

1.242

1.242

2.10

Doorberekening Defensie diversen

0

227

242

242

242

242

242

2.40

Restituties programma's

0

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

D2: Budgetflexibiliteit

Binnen het artikelonderdeel goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid is 80% juridisch verplicht. Het betreft de uitgaven voor de NAVO, Atlantische Commissie en verplichtingen richting de (inmiddels opgeheven) West-Europese Unie (WEU). Uitzondering hierop is het Programma Ondersteunig Buitenlands Beleid (POBB) waarvan slechts 50% juridisch is verplicht, gelet op het vraaggestuurde karakter van het fonds. Binnen de Bestrijding en terugdringing van internationaal terrorisme en andere vormen van criminaliteit is het budget voor Contra-terrorisme en Cyber security voor het merendeel nog niet juridisch verplicht. Het artikelonderdeel Bevordering van ontwapening en wapenbeheersing, bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens en het voeren van een transparant en verantwoord wapenexportbeleid is volledig juridisch verplicht. Het betreft verdragsrechtelijke contributies.

Het stabiliteitsfonds is voor ruim de helft van het budget juridisch verplicht en verdragscontributies aan de VN-crisisbeheersingsoperaties (vredesmissies) en beveiliging hoog-risico posten zijn volledig juridisch verplicht. Op het artikelonderdeel Bevordering van transitie in prioritaire gebieden zijn de voorziene uitgaven voor het Shiraka en Matra programma grotendeels juridisch verplicht. Het niet-juridisch verplichte deel van Matra zal gedurende 2019 door de posten in de Matra doellanden aangewend worden voor de toekenning van nieuwe Matra projecten aan het lokale maatschappelijk middenveld.

E: Toelichting op de financiële instrumenten

2.1. Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid

  • •  Jaarlijkse verplichte bijdrage aan de NAVO.
  • •  Jaarlijkse bijdrage aan het EU-Satellietcentrum ten behoeve van de financiële verplichtingen (uitkering pensioengelden ex-WEU personeel) van de in juli 2011 opgeheven WEU.
  • •  Jaarlijkse subsidie aan de Atlantische Commissie, ter ondersteuning van het maatschappelijk debat over de nationale en bondgenootschappelijke veiligheid.
  • •  Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB) en Veiligheidsfonds, voor kleinschalige activiteiten met een katalyserende werking die het Nederlandse veiligheidsbeleid ondersteunen.

2.2. Bestrijding internationale criminaliteit en terrorisme

  • •  Jaarlijkse bijdrage aan het in Den Haag gevestigde onafhankelijke International Centre for Counter-Terrorism (ICCT).
  • •  Nederlandse inspanningen in multilateraal verband, met name als co-voorzitter van het Global Counterterrorism Forum en lid van Global Coalition to Counter/Defeat ISIS uit het Stabiliteitsfonds (verantwoording onder 2.4) en middelen die voortkomen uit het besluit tot versterking van de inspanningen op het gebied van contraterrorisme worden activiteiten gefinancierd. De projecten en programma’s op dit artikelonderdeel zijn gericht op de versterking van capaciteit in voor Nederland prioritaire regio’s om gewelddadig extremisme en radicalisering te voorkomen en te bestrijden.
  • •  Conform het regeerakkoord worden extra middelen ingezet op het terrein van contra-terrorisme. De middelen zullen worden ingezet voor voor projecten gericht op het voorkomen en bestrijden van gewelddadig extremisme in risicolanden.
  • •  Daarnaast wordt budget vrijgemaakt om in te zetten op cybersecurity. Deze middelen worden onder meer ingezet voor het bevorderen van een normatief internationaal kader voor cyberactiviteiten en versterking van de kennispositie van de medewerkers op het gebied van cyber.
  • •  Capaciteitsopbouw op het gebied van cyber security, cyber crime, data protectie en e-governance door middel van financiering van Nederlandse initiatieven onder het Global Forum on Cyber Expertise.
  • •  Jaarlijkse bijdrage aan het in Finland gevestigde European Centre of Excellence Countering Hybrid Threats.

2.3 Wapenbeheersing

  • •  Jaarlijkse bijdragen aan het IAEA, de OPCW en de CTBTO.
  • •  Ondersteuning van kleinschalige initiatieven gericht op uitvoering van het Biologische en Toxische Wapens Verdrag (BTWC), Non-Proliferatie Verdrag (NPV) en de Ottawa Conventie.
  • •  Bijdrage aan activiteiten onder auspiciën van het G7 Global Partnership against the Spread of Weapons and materials of Mass Destruction op het gebied van het tegengaan van proliferatie van radiologische en nucleaire bronnen en bio-security, en het bevorderen van implementatie sanctieprogramma’s.

2.4 Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband

  • •  Verbetering van de inzet van civiele expertise door modernisering van de civiele missiepool.
  • •  Verdragscontributies aan de VN-crisisbeheersingsoperaties (vredesmissies).
  • •  Bijdragen uit het Stabiliteitsfonds voor de inzet op het snijvlak van vrede, veiligheid en ontwikkeling. Het fonds kan o.a. worden ingezet om activiteiten te financieren op gebied van oude en nieuwe dreigingen, zoals aanpak van wapen- en drugssmokkel en grensoverschrijdende criminaliteit, ontmijning en piraterijbestrijding. Daarnaast worden een aantal lopende activiteiten uit het fonds gefinancierd, zoals ontmijningsactiviteiten, training voor Afrikaanse peacekeepers (ACOTA), en bijdragen aan de VN op specifieke thema’s.
  • •  Er is structureel EUR 20 miljoen beschikbaar voor de beveiliging van diplomaten en ambassades in gebieden met een hoog-risico profiel.
  • •  Bijdragen ten behoeve van de trainingen van buitenlandse diplomaten in Nederland.

2.5 Bevordering van transitie in prioritaire gebieden

  • •  Het Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen (NFRP) wordt gebruikt om organisaties en mensen te ondersteunen bij het verbeteren en versterken van democratische processen, institutionele capaciteit en de rechtsstaat. Het NFRP bestaat uit het Matra programma (Matra: maatschappelijke transformatie) gericht op het Oostelijk Partnerschap en Pre-accessie regio (de Westelijke Balkan en Turkije) en het Shiraka-programma, gericht op het Midden-Oosten en Noord-Afrika, elk met eigen beleidsaccenten. Met ingang van 2018 is het budget voor het NFRP structureel verhoogd, zowel vanwege de relevantie van de Matra- en Shiraka-programma’s als om uitvoering te geven aan de motie Servaes/Ten Broeke (2015–2016, 34 300-V, nr. 26).